M2:9 — ساعد شَه مسکن این باز باد / تا ابد بر خلق این در باز باد

This couplet is a prayer marking the resumption of the Masnavi after a two-year hiatus. Rumi employs the classical imagery of royal falconry to describe his creative process.

The 'falcon' (bāz) is the divine inspiration, the soaring spirit that hunts for sublime meanings. The 'King' (shāh) is God, and the 'King's forearm' (sāʿed-e shāh) is Husam al-Din Chalabi, Rumi's beloved disciple and patron. Just as a trained falcon returns to its master's arm, Rumi prays that his inspiration will always find its resting place and point of connection in Husam al-Din, without whom the work would not continue.

The second line shifts the metaphor. The 'door' (dar) is the Masnavi itself—an entrance into the world of spiritual realities. Rumi prays that this gateway, now reopened, will remain open for all people (khalq) for all time. The beyt masterfully uses a pun on the word bāz, which means both 'falcon' and 'open', linking the two lines: the return of the falcon makes the door open again.

این بیت یک دعاست و در آغاز دفتر دوم مثنوی آمده است. پس از وقفه‌ای دو ساله، سرایش مثنوی با بازگشت حسام‌الدین چلبی از سر گرفته می‌شود. مولانا در ابیات قبل، طبع شعر و الهام معنوی خود را به یک «باز» (شاهین شکاری) تشبیه کرده که به آسمان حقایق پرواز کرده بود. حسام‌الدین نیز «شاه» یا بازیاری است که این باز را به زمین بازگردانده است.

مصراع اول، «ساعد شه مسکن این باز باد»، دعایی برای تداوم حضور حسام‌الدین است. «ساعد» یا ساعد دست، جایگاه نشستن باز شکاری است. مولانا آرزو می‌کند که این بازِ الهام، همیشه بر دست مراد و مشوق او، یعنی حسام‌الدین، قرار داشته باشد تا بتواند به سرودن ادامه دهد. این تصویر، هم رابطه عمیق مرید و مرادی و هم نقش حیاتی حسام‌الدین را در آفرینش مثنوی نشان می‌دهد.

مصراع دوم، «تا ابد بر خلق این در باز باد»، نتیجه و هدف این آرزوست. «این در» همان مثنوی است؛ دری که به روی باغ معانی و معارف الهی گشوده می‌شود. مولانا دعا می‌کند که با حضور حسام‌الدین، این جریان فیض قطع نشود و بابِ هدایت و معرفت برای همیشه به روی خلق گشوده بماند. این بیت بیانگر نیت اصلی مولانا از سرودن مثنوی است: نه یک اثر شخصی، بلکه یک راه و منبع رحمت برای همگان.