M2:98 — زین طلب بنده به کوی تو رسید / درد مریم را به خرمابن کشید

مولانا در این بخش از مثنوی، در جستجوی «آینهٔ کلی» است؛ یعنی مرشدی کامل که بتواند حقیقت روح خود را در چهرهٔ او ببیند. او این جستجو را به یک «طلب» یا نیاز درونی عمیق تشبیه می‌کند. این بیت، نقطهٔ اوج این جستجوست که سالک بالاخره به مقصد، یعنی «کوی یار» یا محضر مرشد می‌رسد.

نکتهٔ کلیدی در این بیت، تشبیه نیروی محرک این سفر معنوی به درد زایمان حضرت مریم است. همان‌طور که در داستان قرآنی (سوره مریم، آیه ۲۳) درد زایمان، مریم را به زیر یک درخت خشکیدهٔ خرما کشاند و این پناه بردن، خود مقدمهٔ معجزه‌ای (جاری شدن چشمه و بارور شدن درخت) شد، مولانا نیز می‌گوید که «درد» و اضطرار معنوی، نیرویی مقدس و ضروری است. این درد، سالک را از سرگردانی نجات داده و او را به تنها مکانی که در آن گشایش و تغذیهٔ روحانی ممکن است، هدایت می‌کند.

بنابراین، «طلب» صرفاً یک کنجکاوی فکری نیست، بلکه یک نیاز حیاتی و دردمندانه است که سالک را به حرکت وامی‌دارد و سرانجام او را به نتیجه می‌رساند. این درد، خود یک رحمت و راهنماست.