M5:3676 — غم کند بیخ کژ پوسیده را / تا نماید بیخ رو پوشیده را

مولانا در این بخش از مثنوی، افکار و به‌ویژه «غم» را به مهمانی تشبیه می‌کند که باید گرامی‌اش داشت. او توضیح می‌دهد که غم کارکردی حیاتی و سازنده دارد. این بیت، این کارکرد را با استعاره‌ای از باغبانی بیان می‌کند.

غم مانند باغبانی دلسوز عمل می‌کند که علف‌های هرز و ریشه‌های بیمار را از خاک بیرون می‌کشد. «بیخ کژ پوسیده» نماد وابستگی‌ها، باورهای غلط، شادی‌های سطحی و عادت‌های کهنه‌ای است که رشد معنوی انسان را متوقف کرده‌اند. اینها ممکن است در ظاهر بخشی از وجود ما به نظر برسند، اما در باطن کج و رو به زوال هستند. غم با نیروی خود این ریشه‌های فاسد را از بیخ و بن برمی‌کَند.

این عملِ کندن، اگرچه دردناک است، اما هدفی والاتر دارد: «تا نماید بیخ رو پوشیده را». با از میان رفتن ریشه‌های سطحی و بیمار، ریشه‌ای عمیق‌تر، اصیل‌تر و سالم‌تر که تا پیش از این «پنهان» بود، فرصت ظهور و رشد پیدا می‌کند. این «ریشه‌ی پنهان»، همان ارتباط حقیقی انسان با «اصل خیر» و منبع هستی است. بنابراین، غم صرفاً ویرانگر نیست، بلکه یک نیروی پاک‌کننده و آشکارساز است که راه را برای شکوفایی یک شادی عمیق‌تر و پایدارتر باز می‌کند.