Magbasa› Daftar 2› Muling pinilit ni Mu'awiya si Iblis› Taludtod 2746
M2:2746 — کزدم از گندم ندانست آن نفس / میپرد تمییز از مست هوس
M2:2746
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
این بیت میگوید که وقتی انسان اسیر شهوت و طمع میشود، قدرت تشخیص خوب و بد را از دست میدهد، همانطور که آدم فریب ابلیس را خورد.
مولانا در این بخش از داستان، از زبان معاویه به ابلیس، به تحلیل ریشهایِ فریب خوردن انسان میپردازد. بیت مورد نظر به داستان آدم و حوا اشاره دارد که به دلیل «حرص» و «هوس» نسبت به میوهی ممنوعه (که در سنت اسلامی غالباً گندم دانسته شده)، فریب وعدههای دروغین ابلیس را خوردند.
نکتهی اصلی این است که هوس و آرزوهای نفسانی، مانند مستی عمل میکنند. همانطور که فرد مست نمیتواند درست ببیند و تصمیم بگیرد، کسی هم که «مست هوس» است، قدرت «تمییز» و تشخیص حقیقت از باطل را از دست میدهد. در آن حالت، علف هرز و سمیِ «کژدم» با گندم حیاتبخش اشتباه گرفته میشود. آدم در آن «نفس» یا لحظهی سرنوشتساز، به دلیل غلبهی میل، نتوانست نیت پلید ابلیس را از ظاهر فریبندهاش تشخیص دهد و زهر را به جای نوشدارو نوشید.
این بیت یک قانون کلی روانشناختی و معنوی را بیان میکند: هرگاه آرزویی شدید بر عقل ما چیره شود، ما را در برابر دروغ و فریب آسیبپذیر میسازد. به همین دلیل است که ابلیس میتواند بر تودهی مردم که «مست آرزوها» هستند، به آسانی مسلط شود.
- کژدم
- در اینجا به معنی گیاهی سمی و بیارزش، در مقابل گندم که نماد خیر و برکت است.
- آن نفس
- آن لحظه، اشاره به لحظهای که آدم فریب خورد.
- تمییز
- قدرت تشخیص، توانایی جدا کردن درست از نادرست.
- مست هوس
- کسی که به دلیل شدت میل و آرزوهای نفسانی، عقل و هوش خود را از دست داده است.
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.