Magbasa› Daftar 2› Ang pag-aalinlangan sa pagitan ng magkasalungat na doktrina at ang paghahanap ng labasan at kaligtasan› Taludtod 2947
M2:2947 — آنکه گوید جمله حقاند احمقیست / وانکه گوید جمله باطل او شقیست
M2:2947
شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi
شرح
جلسهٔ 32 — [41:30:00] پرهیز از انکار و شرط انصاف
اما، اما، انکار هم نکنید. چون این انکار شرط عقل نیست، شرط انصاف نیست. نباید آدمی بگوید دیگران همه خطا میکنند. این مستیها همه کاذب است. اینم البته درست نیست. در میانشون به قول مولوی:
اگه بگی همه درستن، درست نیست. اگه بگی همه هم غلطن، بازم درست نیست. به هر حال دستکم در مقام انصاف انکار نکن، بلکه چیزی به دستت برسه و یا اینکه به راهی برو که «کُلٌّ مُیَسَّرٌ لِما خُلِقَ لَهُ» از کلمات پیامبر است، منسوب به ایشونه. هر کسی رو برای یه چیزی ساختن. «قُلِ اعمَلوا فَکُلٌّ مُیَسَّرٌ لِما خُلِقَ لَهُ». کار کنید، عمل کنید، فعالیت کنید، هر کسی رو برای کاری ساختن. و جهان هم با همین تنوع حرفهها و پیشهها انتظام مییابد.
به زبانِ تو — Iyong wika · AI
اینکه انسان همهٔ عقاید و راهها را درست بداند، نشانهٔ حماقت است؛ و اینکه همه را باطل و گمراهی بداند، نشانهٔ شقاوت و بدبختی خود اوست.
مولانا در اینجا به دو رویکرد افراطی در مواجهه با کثرت باورها و مذاهب اشاره میکند و هر دو را رد میکند. او میگوید که در جهان، حق و باطل در هم آمیختهاند، همانطور که شب قدر در میان شبهای دیگر پنهان است یا کالای مرغوب در کنار کالای نامرغوب پیدا میشود.
از یک سو، سادهاندیشی و حماقت است که انسان همهٔ ادعاها و مکاتب را «حق» بداند و هیچ معیاری برای تشخیص نداشته باشد. این نوع نسبیگرایی مطلق، راه را بر شناخت حقیقت میبندد.
از سوی دیگر، انکار مطلق و بدبینانه نیز نشانهٔ شقاوت و تیرهبختی است. کسی که با تکبر و جزماندیشی، همهٔ راههای دیگر را «باطل» میشمارد، از انصاف و عقلانیت به دور است و خود را از یافتن حقیقت در جایی که انتظارش را ندارد، محروم میکند.
بنابراین، راه درست، راه میانه است: راه یک «مؤمن زیرک و اهل تشخیص» که با بصیرت، حق را از باطل جدا میکند و از قضاوتهای کلی و افراطی پرهیز دارد.
- شقی
- بدبخت، تبهکار، کسی که عاقبت بدی دارد
- جمله
- همه، همگی
- احمق
- نادان، کمخرد، ابله
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.