M2:40 — چونک زاغان خیمه بر بهمن زدند / بلبلان پنهان شدند و تن زدند

Rumi menggunakan citra alam yang kuat untuk melukiskan keadaan spiritual dan sosial. Musim dingin, atau Bahman (bulan kesebelas dalam kalender Persia yang penuh salju), adalah metafora untuk zaman yang didominasi oleh kebodohan, materialisme, dan kekerasan spiritual. Gagak-gagak—burung yang bersuara parau, pemakan bangkai, dan identik dengan musim dingin—melambangkan orang-orang yang kasar, tidak peka secara rohani, dan hanya mementingkan dunia materi.

Sebaliknya, bulbul adalah lambang klasik dalam puisi Persia untuk sang pencinta, sang penyair, dan jiwa yang merindukan keindahan Ilahi. Nyanyiannya yang merdu hanya bisa terdengar di taman bunga pada musim semi. Ketika "musim dingin" kebodohan tiba dan "gagak-gagak" berkuasa, para "bulbul" (orang-orang arif) tidak punya pilihan selain menarik diri dan diam (tan zadand). Bukan karena takut, melainkan karena nyanyian mereka tidak akan dihargai dan bahkan bisa disalahpahami di tengah lingkungan yang beku dan tidak reseptif. Ini adalah sebuah sikap bijaksana untuk melindungi kemurnian pesan spiritual hingga datangnya "musim semi" pencerahan.

مولانا در این بخش از مثنوی، اهمیتِ انتخابِ همنشین و تأثیر محیط بر حالِ درونی انسان را توضیح می‌دهد. او پیش از این بیت، خوابِ اصحاب کهف را ستایش کرده و آن را نوعی بیداری معنوی در برابر دنیای پر از جهلِ دقیانوس دانسته است. این بیت، همان مفهوم را در قالب یک تصویر طبیعی و زیبا بیان می‌کند.

• کلاغ‌ها (زاغان) نماد افراد جاهل، مادی‌گرا و بی‌ذوق هستند که صدایشان ناهنجار است و حضورشان نشانهٔ بی‌برگی و زمستان معنوی است.
• بهمن که از ماه‌های سرد زمستان است، کنایه از دوران غلبهٔ جهل، تاریکی و حاکمیتِ ارزش‌های مادی است. «خیمه زدن» کلاغ‌ها در این ماه، به معنای استقرار و سلطهٔ این نیروهای منفی است.
• بلبلان در مقابل، نماد عاشقان، عارفان و صاحبان اسرار الهی هستند که نغمه‌شان در وصف «گل» (نماد معشوق ازلی و تجلیات حق) است.

همان‌طور که بلبل در نبودِ گل و در سرمای زمستان نمی‌خواند و پنهان می‌شود، مردان حق نیز در زمانه‌ای که جهل و مادیت حاکم است، سکوت اختیار می‌کنند و به انزوا می‌روند. سخن گفتن و آشکار کردنِ اسرار در چنین محیطی، بی‌فایده و حتی خطرناک است. این سکوت، نه از سر ضعف، بلکه از روی حکمت و برای حفظ «ناموس» یا همان گوهر معرفت است.