Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1377
M5:1377 — فعل آتش را نمیدانی تو برد / گرد آتش با چنین دانش مگرد
M5:1377
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
وقتی از طبیعت و پیامدهای ویرانگر شهوت آگاهی نداری، با این جهل و نادانی، خود را در معرض آن قرار مده.
این بیت هشداری است دربارهٔ روبرو شدن با امیال قدرتمند، بهویژه شهوت، بدون داشتن دانش و بصیرت کافی. مولانا شهوت را به آتش تشبیه میکند؛ نیرویی که هم میتواند مفید باشد (مانند ازدواج که در بیتهای قبل به آن اشاره شد) و هم ویرانگر. همانطور که نزدیک شدن به آتش بدون دانستن راه و رسم کنترل آن، به سوختن و نابودی میانجامد، تسلیم شدن به شهوت بدون درک عواقب و سازوکارهای مهار آن نیز هلاکتبار است.
در داستان، «خاتون» نماد کسی است که تنها ظاهر عمل (لذت کنیز) را میبیند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و حیاتی آن (کدو) غافل است. این «دانشِ ناقص» او را به کام مرگ میکشاند. مولانا این اصل را تعمیم میدهد: هر نیروی عظیمی در جهان، از جمله عشق، قدرت، یا امیال نفسانی، مانند آتش است. برای بهره بردن از آن، به معرفت و خویشتنداری نیاز است، وگرنه همان نیرو فرد را نابود خواهد کرد. این بیت، در واقع، مقدمهای است برای شرح فاجعهای که در اثر جهل و شهوترانی خاتون رخ میدهد.
- فعل
- کار، اثر، خاصیت
- بُرد
- در اینجا به معنی تحمل، صبر، یا به طور کلی، نحوهٔ مواجهه و کنار آمدن.
- مگرد
- نگرد، نزدیک نشو
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.