Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1408
M5:1408 — نعمت از دنیا خورد عاقل نه غم / جاهلان محروم مانده در ندم
M5:1408
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
انسان خردمند میداند چگونه از لذتها و نعمتهای دنیوی به اندازه و با بصیرت استفاده کند، اما انسان نادان که مقلد و بیخبر است، در حسرت و پشیمانی گرفتار میماند.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون، یک اصل کلی را بیان میکند. خاتون، نماد انسان جاهل و مقلد است که فقط ظاهر لذت (دانهای که مرغ میبیند) را میبیند و از خطر پنهان در آن (دام) بیخبر است. او با تقلیدی کورکورانه و دانشی ناقص، خود را به هلاکت میاندازد و در نهایت، هم از لذت محروم میشود و هم جانش را از دست میدهد و تنها پشیمانی برایش میماند.
در مقابل، «عاقل» که در داستان همان کنیزک است، کسی است که به «علم کامل» مجهز است. او میداند که چگونه از یک موقعیت بالقوه خطرناک، لذتی کنترلشده و ایمن بسازد (استفاده از کدو). بنابراین، او از نعمت دنیا بهرهمند میشود، بیآنکه دچار غم و هلاکت شود. این تمثیل مولاناست برای نشان دادن تفاوت میان معرفت کامل و دانش سطحی. خردمند با قناعت و علم، مرزها را میشناسد و از زندگی لذت میبرد (کلوا... و لا تسرفوا)، اما جاهل به دلیل حرص و بیبصیرتی، خود را در دامی میاندازد که پایانش حسرت (ندم) و نابودی است.
- ندم
- پشیمانی، حسرت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.