Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1412
M5:1412 — باز مرغان خبیر هوشمند / کردهاند از دانه خود را خشکبند
M5:1412
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
در مقابل انسانهای غافل، انسانهای آگاه و خردمند از لذتهای ظاهری و فریبندهای که در واقع دامی برای هلاکت است، دوری میکنند و خود را گرفتار نمیسازند.
این بیت در ادامهی تمثیل «پرنده، دانه و دام» آمده است که مولانا برای شرح داستان کنیزک و خاتون به کار میبرد. در ابیات قبل، او «عوام» یا مردم غافل را به پرندهای تشبیه میکند که فریب دانه را میخورد و در دام دنیا گرفتار میشود. این دانه، نماد لذتهای ظاهری و شهوات کنترلنشده است؛ همانطور که خاتون، مجذوب ظاهر عمل کنیزک شد اما از «کدو» یا همان شرط احتیاط و معرفت باطنی غافل ماند و هلاک شد.
این بیت، نقطهی مقابل آن تصویر است. «مرغان خبیر هوشمند» نماد عارفان و سالکان راه حق هستند. آنها با بصیرت و آگاهی خود تشخیص میدهند که این دانهی جذاب و فریبنده، در حقیقت طعمهای برای یک دام مرگبار است. در نتیجه، از آن «خشکبند» میکنند، یعنی عامدانه از آن پرهیز کرده و خود را کنار میکشند. این خویشتنداری، نه از سر ناتوانی، بلکه حاصل معرفت و هوشمندی است. آنها میدانند که لذت واقعی در رهایی است، نه در اسارتِ دانهای که به قیمت از دست رفتن همهچیز تمام میشود.
بنابراین، مولانا دو راه را پیش روی انسان میگذارد: راه عوام که به ظاهر لذت مینگرند و در دام میافتند، و راه خردمندان که باطن امور را میبینند و با پرهیز و قناعت، خود را از مهلکه نجات میدهند.
- خبیر
- آگاه، باخبر، دانا
- خشکبند کردن
- پرهیز کردن، امساک کردن، خود را کنار کشیدن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.