پڑھیے› دفتر ۲› عمر رضی اللہ عنہ کے زمانے میں اس شخص کا خیال کو ہلال سمجھنا› بیت ۱۱۳
M2:113 — تا هلال روزه را گیرند فال / آن یکی گفت ای عمر اینک هلال
M2:113
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت لحظهای را توصیف میکند که مردم برای دیدن هلال ماه رمضان و خوشیمن دانستن آن جمع شده بودند و یکی از آنها با عجله به عمر، خلیفه وقت، خبر میدهد که ماه را دیده است.
این بیت، آغاز یک داستان تمثیلی در مورد خطای دید و توهم است. در زمان خلیفه دوم، عمر، گروهی از مردم بر بالای کوهی رفتهاند تا هلال ماه نو را که نشانهی آغاز ماه رمضان است، رؤیت کنند. دیدن ماه نو، به ویژه ماه رمضان، در فرهنگ اسلامی همواره با حس امید و انتظار همراه بوده و آن را به «فال نیک» میگرفتند، یعنی نشانهای از برکت و شروعی مبارک میدانستند.
در این میان، یکی از افراد حاضر با هیجان و اطمینان فریاد میزند و خلیفه را خطاب قرار میدهد که ماه را دیده است. این ادعا، نقطهی شروع داستان است. مولانا از این واقعهی ساده استفاده میکند تا به یک مفهوم عمیق عرفانی بپردازد: چگونه یک مانع کوچک و درونی (که بعداً مشخص میشود یک تار موی ابروست) میتواند حقیقت بیرونی و آشکاری مانند ماه را در آسمان بپوشاند و انسان را به اشتباهی بزرگ دچار کند. این بیت، صحنهی این خطای ادراکی را آماده میکند که در آن، اشتیاق و گمان فرد بر دیدهی حقیقی او غلبه میکند.
- گیرند فال
- به فال نیک بگیرند، خوشیمن بدانند
- اینک
- این است، آنجاست (واژهای که امروزه کمتر به تنهایی به کار میرود)
- هلال
- ماه نو، بخش نازکی از ماه در شبهای اول و آخر ماه قمری
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.