پڑھیے› دفتر ۲› عمر رضی اللہ عنہ کے زمانے میں اس شخص کا خیال کو ہلال سمجھنا› بیت ۱۱۶
M2:116 — گفت تر کن دست و بر ابرو بمال / آنگهان تو در نگر سوی هلال
M2:116
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
عمر به مردی که ادعا میکرد ماه را دیده است، راهی ساده پیشنهاد میکند تا بفهمد آیا آنچه دیده حقیقت دارد یا تنها خطای دید و حاصل خیال اوست.
در این داستان، مردی ادعا میکند که هلال ماه رمضان را در آسمان دیده است، در حالی که عمر، با وجود بینایی تیزترش، آن را نمیبیند. عمر که به خطای دید مرد شک کرده، به او راهکاری عملی پیشنهاد میدهد: دستش را خیس کند و بر ابرویش بکشد. این دستور ساده، در واقع آزمونی برای تشخیص خیال از واقعیت است.
این بیت نقطهٔ عطف داستان است، جایی که شک به یقین تبدیل میشود. اقدام فیزیکیِ «تر کردن ابرو» استعارهای است برای پاک کردن موانع جزئی که میتوانند ادراک ما را به کلی منحرف کنند. مولانا نشان میدهد که گاهی یک نقص بسیار کوچک و ناچیز - در اینجا یک تار موی کج روی ابرو - میتواند حجابی بزرگ بر چشم حقیقتبین انسان شود و او را به توهمی بزرگ دچار سازد. این دستور عمر، نمادی از نیاز به خودآزمایی و پالایش حواس ظاهری و باطنی پیش از ادعاهای بزرگ معنوی است.
- آنگهان
- آنگاه، سپس، بعد از آن
- در نگر
- نگاه کن، بنگر
- سوی
- به طرفِ، به سمتِ
- هلال
- ماه نو، ماه شب اول تا سوم
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.