پڑھیے› دفتر ۲› حضرت موسیٰ علیہ السلام کا چرواہے کی مناجات پر انکار کرنا› بیت ۱۷۴۰
M2:1740 — بی ادب گفتن سخن با خاص حق / دل بمیراند سیه دارد ورق
M2:1740
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
سخن گفتنِ خارج از ادب با خداوند یا اولیای او، باعث مرگ معنوی دل و تباهی سرنوشت انسان میشود.
این بیت بخشی از توبیخ حضرت موسی خطاب به چوپان است. موسی به چوپان یادآوری میکند که هرچند نیت او خیر است، اما کلماتی که برای توصیف خداوند به کار میبرد، بیادبانه و نامناسب است. از دیدگاه موسی، این نوع گفتار، حتی اگر از سر عشق و سادگی باشد، پیامدهای وخیمی دارد: دل را از نور معرفت تهی میکند (میمیراند) و نامهٔ اعمال فرد را سیاه و تباه میسازد.
مولانا در اینجا، از زبان موسی، بر اهمیت «ادب» در محضر حق تأکید میکند. این ادب صرفاً یک رفتار ظاهری نیست، بلکه برخاسته از شناختی عمیق نسبت به جایگاه خداوند است؛ شناختی که میداند ذات پاک او از صفات جسمانی و نیازهای انسانی منزه است. به کار بردن تعابیری مانند «چارق پوشیدن» یا «شیر نوشیدن» برای خدا، از نظر موسی، نه تنها خطاست، بلکه ظلمتی است که بر قلب گوینده مینشیند.
البته، ادامهٔ داستان نشان میدهد که خداوند نگاه دیگری به «ادب» دارد و سادگی و صداقت عاشقانهٔ چوپان را بر آداب و رسوم خشک موسی ترجیح میدهد. اما در این لحظه از داستان، این بیت اوج غیرت و نگاه شریعتمدارانهٔ موسی را به تصویر میکشد.
- خاص حق
- در اینجا به معنی ذات خداوند یا مقربان درگاه او.
- ورق
- در اینجا کنایه از نامهٔ اعمال یا سرنوشت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.