پڑھیے› دفتر ۲› حضرت موسیٰ علیہ السلام کو اس چرواہے کے عذر میں وحی کا آنا› بیت ۱۸۱۳
M2:1813 — چونک گردانید سر سوی زمین / در کمی و خشکی و نقص و غبین
M2:1813
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
هرگاه جهت حرکت و تمایل چیزی به سوی پستی و زمین باشد، نتیجهٔ آن چیزی جز کاهش، بیحاصلی، نقص و زیان نخواهد بود.
این بیت در ادامهٔ تمثیل گیاهی است که در بیت قبل (۱۸۱۲) ذکر شد. مولانا توضیح میدهد که همانطور که یک گیاه با «میل به بالا» (میلِ عُلا) رشد میکند و سرسبز میشود، هرگاه همین گیاه یا هر موجود دیگری، جهتگیری خود را به سوی پایین و زمین معطوف کند، لاجرم به سمت زوال و نابودی میرود.
«زمین» در اینجا نماد عالم مادی، تعلقات دنیوی و جنبههای پست وجود است. روی آوردن به آن، به معنای غفلت از رشد روحانی و تعالی است. نتیجهٔ این رویکرد، «کمی» (کاستی در معنویت)، «خشکی» (بیطراوتی و بیثمری روح)، «نقص» (دور شدن از کمال) و «غبین» (زیان و خسران ابدی) است.
این بیت، تقابل میان دو جهتگیری اساسی در زندگی را به تصویر میکشد: یکی حرکت به سوی بالا، یعنی تعالی، معنویت و حق، که ثمرهاش رشد و حیات است؛ و دیگری حرکت به سوی پایین، یعنی دنیاپرستی و فرومایگی، که سرانجامی جز تباهی و زیان ندارد. مولانا در ابیات بعدی این مفهوم را به روح انسان تعمیم میدهد و تأکید میکند که روح نیز اگر به سوی بالا میل کند، رشد خواهد کرد.
- غبین
- زیان، خسران، گول خوردن در معامله
- نقص
- کاستی، کمبود، عیب
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.