پڑھیے› دفتر ۲› ہندو کی حکایت جو اپنے یار سے کسی کام پر جھگڑ رہا تھا اور اسے خبر نہیں تھی کہ وہ خود بھی اسی میں مبتلا ہے› بیت ۳۰۳۹
M2:3039 — ای خنک جانی که عیب خویش دید / هر که عیبی گفت آن بر خود خرید
M2:3039
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
خوشبخت کسی است که به جای دیگران، متوجه عیبهای خودش باشد، زیرا هرکس از دیگران عیبجویی کند، آن عیب را به خود نسبت داده و خود را گرفتار همان نقص کرده است.
این بیت نتیجهگیری داستان چهار مرد هندو است که برای عبادت به مسجد رفته بودند. هر یک از آنها با دیدن و تذکر دادن خطای دیگری، نماز خود را باطل کرد. آخرین نفر هم که به خود تبریک گفت که مثل بقیه خطا نکرده، دچار گناه غرور و خودبینی شد. مولانا نتیجه میگیرد که راه درست، نگاه کردن به درون و دیدن نقصهای خویش است، نه جستجوی عیب در دیگران.
عبارت «آن بر خود خرید» یک تصویر قدرتمند است. یعنی عمل عیبجویی، مانند یک معامله است که در آن، فرد عیبجو در واقع آن نقص را برای خودش «میخرد» و به شخصیت خود اضافه میکند. این عمل، نه تنها دیگری را اصلاح نمیکند، بلکه خود شخص را آلوده میسازد. از دیدگاه عرفانی، تمرکز بر عیوب دیگران، انسان را از وظیفه اصلیاش که خودشناسی و تزکیه نفس است، غافل میکند و او را در همان دامی میاندازد که تصور میکند از آن برتر است.
- خنک
- خوشا، خوشبخت، مبارک
- بر خود خرید
- برای خود گرفت، آن عیب را به خود جذب کرد، خود را گرفتار آن کرد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.