پڑھیے› دفتر ۳› استاد کا بستر پر پڑ جانا اور بیماری کے وہم سے کراہنا› بیت ۱۵۷۹
M3:1579 — فال بد رنجور گرداند همی / آدمی را که نبودستش غمی
M3:1579
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت میگوید که تلقین و پیشبینیهای منفی چنان قدرتی دارند که میتوانند یک انسان کاملاً سالم را که هیچ مشکلی ندارد، واقعاً بیمار و رنجور کنند.
این بیت یک اصل روانشناختی را بیان میکند که مولانا در میانهٔ داستان «استاد و زن عشوهگر» مطرح میکند. استاد مکتبخانه در مخمصهای اخلاقی گرفتار شده و برای فرار از موقعیت، تصمیم میگیرد خود را به بیماری بزند. مولانا در اینجا رشتهٔ کلام را به دست میگیرد تا نشان دهد که این تصمیم چقدر خطرناک است.
نکتهٔ اصلی این است که ذهن و روان انسان تأثیر مستقیمی بر جسم او دارد. «فال بد» در اینجا فقط به معنی پیشگوییهای نحس نیست، بلکه به هر نوع فکر منفی، تلقین بیماری، یا بدبینیای اشاره دارد که انسان به خود راه میدهد. وقتی کسی، حتی بدون هیچ دلیل واقعی، مدام به بیماری و ناتوانی فکر کند یا وانمود کند که بیمار است، این انرژی منفی و این تصویر ذهنی میتواند به تدریج جسم او را تحت تأثیر قرار دهد و او را واقعاً بیمار کند.
در بیت بعدی، مولانا این ایده را با حدیثی نبوی (که البته در منابع معتبر یافت نمیشود ولی معنای آن مورد تأیید است) تقویت میکند: «اِن تَمارَضتُم لَدَینا تَمْرَضُوا» یعنی «اگر نزد ما خود را به مریضی بزنید، بیمار خواهید شد.» این تأکیدی است بر اینکه وانمود کردن به چیزی، راه را برای حقیقی شدن آن باز میکند. بنابراین، این بیت هشداری است دربارهٔ قدرت ویرانگر افکار منفی و تلقین در زندگی انسان.
- فال بد
- پیشبینی بد، گمان بد، تلقین منفی
- رنجور
- بیمار، ناخوش، دردمند
- همی
- پیشوند استمرار در فارسی قدیم، معادل «می» در فارسی امروز (مثلاً: میگرداند)
- نبودستش
- برای او نبوده است، نداشته است (ترکیب «نبود + است + ش»)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.