پڑھیے› دفتر ۳› اس بات کا بیان کہ 'اللہ' کہنا حق کے 'لبیک' کہنے کا عین ہے› بیت ۱۹۹
M3:199 — بر دهان و بر دلش قفل است و بند / تا ننالد با خدا وقت گزند
M3:199
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
فرد غافل و بیخبر از خدا، حتی توفیق دعا کردن و نالیدن به درگاه او را در هنگام گرفتاری ندارد، زیرا دهان و دلش بسته شده است.
این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که از عدم دریافت پاسخ مستقیم از خدا («لبیک») ناامید شده بود. خضر در خواب به او توضیح میدهد که خودِ توفیقِ دعا کردن و احساس نیاز، پاسخ خداوند است.
مولانا سپس این حالت را با وضعیت «جاهل» یا انسان غافل مقایسه میکند. خداوند به چنین فردی اجازه نمیدهد که به او نزدیک شود. به همین دلیل، بر دهان و دل او «قفل و بند» میزند. این قفل، مانعی معنوی است که باعث میشود آن شخص حتی در اوج سختی و «گزند»، به جای روی آوردن به خدا، در غفلت خود باقی بماند.
این تصویر نشان میدهد که از دیدگاه عرفانی، بزرگترین مجازات برای یک انسان، محروم شدن از توانایی ارتباط با خداست. درد و رنجی که انسان را به سوی خدا بکشاند، یک لطف بزرگ است، در حالی که رفاه و آسایشی که او را غافل نگه دارد، یک قهر و عذاب پنهان محسوب میشود. مولانا در ابیات بعدی با اشاره به فرعون این نکته را روشنتر میکند که خداوند به او ثروت و سلامتی کامل داد تا هرگز احساس نیاز نکند و به درگاه حق ننالد.
- گزند
- آسیب، صدمه، بلا و سختی
- ننالد
- ناله نکند، زاری نکند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.