پڑھیے› دفتر ۳› مہمان کا انہیں جواب دینا اور ڈھول کی آواز سے ہاتھی کو کھیت سے بھگانے کی مثال دینا جس کے پیٹھ پر محمودی کوس بجایا جاتا تھا› بیت ۴۱۰۰
M3:4100 — من چو اسماعیلیانم بیحذر / بل چو اسمعیل آزادم ز سر
M3:4100
شرحِ سروش — ان کے ریکارڈ شدہ مثنوی لیکچرز سے
شرح
جلسهٔ 03 — [00:44:10] ابن اخی ترک: حسامالدین چلبی و طایفه اخیان
ابراهیم خلیل و خودشون هم دائماً اصلاً میگفت، میگفت من مثل اسماعیلم.
به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
من نه تنها مانند پیروان اسماعیل از خطر نمیترسم، بلکه همچون خود اسماعیل آمادهام که در راه حق، جانم را فدا کنم.
مولانا در ادامهٔ تمثیل شتر و طبلک، حال معنوی خود را بیان میکند. او میگوید تهدیدهای دنیوی برای من مانند آن طبلک کوچک برای شتری است که به غرش کوس سلطانی عادت کرده است. من در راه عشق الهی، از هیچ چیز، حتی مرگ، هراسی ندارم.
او خود را به دو صورت به داستان حضرت اسماعیل تشبیه میکند. نخست میگوید من همچون «اسماعیلیان» (پیروان اسماعیل) هستم که بیمحابا و بیپروا بودند. سپس از این هم فراتر میرود و میگوید: «بلکه» من همچون خودِ «اسماعیل» هستم که در برابر فرمان الهی، با رضا و تسلیم کامل، سر خود را برای قربانی شدن نهاد و از جان آزاد شد. این اشاره به اوج مقام تسلیم و فنا در برابر ارادهٔ معشوق ازلی است؛ مقامی که در آن، عاشق از گرانبهاترین دارایی خود یعنی «سر» و زندگی، به آسانی میگذرد.
- اسماعیلیان
- در اینجا به معنای پیروان اسماعیل؛ کسانی که مانند او شجاع و تسلیم امر حق هستند.
- بیحذر
- بدون ترس، بیباک، بیپروا.
- بل
- بلکه.
- آزادم ز سر
- کنایه از آمادگی برای فدا کردن جان؛ از سر خود گذشتهام.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.