پڑھیے› دفتر ۵› اہل سنت مسلمان کا کافر جبری کو جواب دینا اور بندے کے اختیار کو ثابت کرنے کے لیے دلیل دینا۔ سنت ایک پکا ہوا راستہ ہے جس پر انبیاء علیہم السلام کے قدم مبارک چلے ہیں۔ اس راستے کے دائیں جانب جبر کا بیابان ہے جہاں انسان خود کو بے اختیار سمجھتا ہے اور امر و نہی کا انکار کرتا ہے اور تاویل کرتا ہے۔ اور امر و نہی کے انکار سے بہشت کا انکار لازم آتا ہے جو امر کے فرمانبرداروں کا بدلہ ہے، اور دوزخ کا جو امر کے مخالفوں کا بدلہ ہے۔ اور مزید کیا کہوں کہ عاقل کے لیے اشارہ کافی ہے۔ اور اس راستے کے بائیں جانب قدر کا بیابان ہے جہاں انسان خالق کی قدرت کو مخلوق کی قدرت کے مغلوب سمجھتا ہے، اور اس سے وہی فسادات جنم لیتے ہیں جو وہ جبری مجوسی گنوا رہا تھا۔› بیت ۲۹۹۲
M5:2992 — آن گرفتی آنِ ما انداختی / حقِ خدمتهای ما نشناختی
M5:2992
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
فرشته خطاب به انسان میگوید: تو وسوسههای شیطان را انتخاب کردی و پندهای ما را نادیده گرفتی و اینگونه حق دوستی و راهنمایی ما را به جا نیاوردی.
این بیت بخشی از گفتگوی فرشته با انسان در روز قیامت است. در این صحنه، پردهها کنار رفته و انسان با دو گروهی که در زندگی دنیوی او را به دو مسیر متفاوت دعوت میکردند، روبرو میشود: فرشتگان و شیاطین.
فرشته به انسان یادآوری میکند که آنها (فرشتگان) دوستان واقعی و خیرخواه او بودهاند و از زمان پدرش آدم، به او خدمت کردهاند. در مقابل، شیاطین دشمنان دیرینهی او بودهاند. سپس با لحنی گلهآمیز میگوید: «تو با وجود این تاریخچهی روشن، دعوت آن گروه (شیاطین) را پذیرفتی و راهنمایی و خدمت ما را کنار گذاشتی و حق دوستی و خیرخواهی ما را ادا نکردی.»
این بیت در دل بحث بزرگتری دربارهی «اختیار» انسان قرار دارد. مولانا نشان میدهد که هم دعوت به خیر (از سوی فرشته) و هم وسوسه به شر (از سوی شیطان) تنها «عرضه» و «پیشنهاد» هستند. این انسان است که با اختیار خود یکی را برمیگزیند و مسئولیت این انتخاب با خود اوست. گلهی فرشته در واقع تأکیدی بر همین قدرت انتخاب و مسئولیت ناشی از آن است.
- آن
- در اینجا به معنای «آن پیشنهاد» یا «آن گروه» (اشاره به وسوسههای شیطان).
- آنِ ما
- آنچه از آنِ ماست، پیشنهاد و راهنمایی ما (فرشتگان).
- انداختی
- رها کردی، دور انداختی، نادیده گرفتی.
- حقِ خدمت
- ارزش و حرمت خدمت، پاداش و قدرشناسی در برابر خدمت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.