پڑھیے› دفتر ۵› بیان کہ کوئی بری نظر آدمی کو اتنا ہلاک کرنے والی نہیں جتنی اپنی خود پسندی کی نظر، مگر یہ کہ اس کی آنکھ حق کے نور سے بدل گئی ہو، کہ وہ اس سے سنتا ہے اور اس سے دیکھتا ہے، اور اس کی اپنی ذات بے خود ہو گئی ہو› بیت ۵۰۲
M5:502 — گر بدی غیر تو در دم لا شدی / صید چشم و سخرهٔ افنا شدی
M5:502
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت خطاب به پیامبر میگوید: اگر این چشمزخم به هر کس دیگری جز تو اصابت میکرد، همان لحظه او را از پای درمیآورد و نابودش میساخت.
این بیت در ادامۀ داستان لغزیدن پیامبر اسلام (ص) بر اثر چشمزخم دشمنان است. مولانا تأکید میکند که این اتفاق، یعنی لغزیدن، صرفاً یک «نشانه» و هشداری از جانب خداوند بود تا قدرت ویرانگر چشم بد را حتی برای بزرگترین مخلوقش آشکار سازد. قدرت این چشمزخم به قدری مهلک بود که اگر به فردی عادی و بدون محافظت الهی (عصمت) اصابت میکرد، آن شخص فوراً هلاک میشد.
مولانا با این بیان، دو نکته را روشن میسازد:
-
قدرت عظیم چشمزخم: این نیرو آنقدر واقعی و ویرانگر است که حتی میتواند کوهی استوار چون پیامبر را به لغزش وادارد. این صرفاً یک خرافه نیست، بلکه یک نیروی معنوی منفی است.
-
مقام والای پیامبر: تنها به دلیل مقام معنوی و عصمت الهی پیامبر بود که این چشمزخم به نابودی کامل او منجر نشد و تنها به یک لغزش جزئی بسنده کرد. خداوند او را حفظ نمود تا این واقعه درسی برای دیگران باشد که از خودپسندی و به نمایش گذاشتن کمالات خود بپرهیزند، زیرا حتی بهترین انسانها نیز از این خطر در امان نیستند.
- لا شدی
- نیست و نابود میشدی، محو میشدی
- در دم
- فوراً، در همان لحظه
- سخره
- بازیچه، مسخره، آنچه به بازی گرفته شود
- افنا
- فنا کردن، نابود ساختن، از بین بردن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.