O'qish› Daftar 2› Muoviyaning iblis bilan uning makrini yana bayon qilishi› Bayt 2674
M2:2674 — کی رهد از مکر تو ای مختصم / غرق طوفانیم الا من عصم
M2:2674
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
معاویه خطاب به ابلیس می‌گوید که فریب و نیرنگ تو آنقدر عظیم و فراگیر است که همچون طوفانی همه را در خود غرق می‌کند و تنها کسانی نجات می‌یابند که مورد لطف و حفاظت ویژه خداوند قرار گیرند.
این بیت در میانهٔ گفتگوی معاویه با ابلیس قرار دارد. معاویه پس از برشمردن نمونه‌های تاریخی از قدرت ویرانگر فریب ابلیس (از قوم عاد و لوط گرفته تا فرعون و ابوجهل)، به یک جمع‌بندی هولناک می‌رسد. او مکر ابلیس را به یک «طوفان» تشبیه می‌کند؛ نیرویی طبیعی، عظیم و فراگیر که انسان‌ها در برابر آن مانند ذره‌ای ناچیز هستند.
نکتهٔ کلیدی در این بیت، اذعان به ناتوانی محض انسان در برابر این وسوسه‌هاست. معاویه نمی‌گوید «با هوش و ذکاوت خود از مکر تو می‌رهیم»، بلکه تنها راه نجات را در پناه بردن به لطف الهی می‌داند. عبارت «الا من عصم» (مگر آنکه [خدا] حفظش کرد) مستقیماً به آیهٔ ۴۳ سوره هود اشاره دارد که در داستان طوفان نوح، پسرش می‌گوید به کوهی پناه می‌برم تا از آب در امان باشم و نوح پاسخ می‌دهد: «امروز در برابر فرمان خدا هیچ نگاهدارنده‌ای نیست، مگر کسی را که [خدا بر او] رحم کند.» (لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَن رَّحِمَ).
بنابراین، مولانا از زبان معاویه این حقیقت عرفانی را بیان می‌کند که در مبارزه با نفس و شیطان، تکیه بر توانایی‌های فردی راه به جایی نمی‌برد و تنها راه نجات، تسلیم شدن به عصمت و حفاظت الهی است. انسان‌ها در این طوفان در حال غرق شدن هستند و تنها دستگیری خداوند می‌تواند آنها را نجات دهد.
- مختصم
- دشمن، خصم، طرف دعوا
- الا من عصم
- مگر کسی که [خداوند] او را حفظ کرد، اشاره به آیه ۴۳ سوره هود در داستان طوفان نوح
- رهد
- رهایی یابد، نجات پیدا کند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.