اقرأ› دفتر ٢› رمي إبليس معاوية من على حماره والتستر والتعلل وجواب معاوية له› بيت ٢٦١٦
M2:2616 — گفت هنگام نماز آخر رسید / سوی مسجد زود می‌باید دوید
M2:2616
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
ابلیس به معاویه گفت که او را بیدار کرده چون وقت نماز صبح رو به پایان بود و باید برای به جا آوردن آن عجله می‌کرد.
این بیت بخشی از گفتگوی معاویه با ابلیس است. معاویه در کاخ خود خواب مانده و ناگهان کسی او را برای نماز صبح بیدار می‌کند. وقتی چشم باز می‌کند، می‌بیند که آن شخص ابلیس است. معاویه با شگفتی از او می‌پرسد که چرا باید شیطان، که کارش گمراه کردن انسان‌هاست، او را برای کار خیری چون نماز بیدار کند.
در این بیت، مولانا زبان حال ابلیس را بیان می‌کند که در پاسخ به معاویه، دلیلی بسیار موجّه و شرعی برای کار خود می‌آورد. او می‌گوید: «وقت نماز داشت می‌گذشت و تو باید فوراً خودت را به مسجد می‌رساندی.» ابلیس با این سخن، خود را فردی خیرخواه و دلسوز برای دین معاویه نشان می‌دهد و به حدیثی از پیامبر اسلام استناد می‌کند که در بیت بعدی به آن اشاره می‌شود: «عَجِّلُوا بِالطّاعاتِ قَبْلَ الْفَوْت» (در انجام طاعات و عبادات، پیش از آنکه فرصت از دست برود، شتاب کنید).
نکته‌ی اصلی داستان در همین تضاد است: عملی ظاهراً نیکو (بیدار کردن برای نماز) از منبعی ذاتاً شرور (ابلیس). معاویه، به عنوان نماینده‌ی سالک هوشیار، فریب این ظاهر را نمی‌خورد و می‌داند که نیت واقعی ابلیس نمی‌تواند خیر باشد. او در بیت‌های بعدی، این بهانه‌ی ابلیس را رد می‌کند و به دنبال کشف نیت پنهان و فریبکارانه‌ی اوست.
- هنگام نماز آخر رسید
- وقت نماز رو به پایان بود، داشت قضا می‌شد
- می‌باید دوید
- باید دوید، لازم است که شتاب کرد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.