اقرأ› دفتر ٢› قصة الرجل الذي كان يبحث عن ناقته الضالة ويسأل عنها› بيت ٢٩١٧
M2:2917 — ضاله چه بود ناقهٔ گم کرده‌ای / از کفت بگریخته در پرده‌ای
M2:2917
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
مولانا در اینجا کلمهٔ «ضاله» را که در عربی به معنای حیوان گمشده است، برای خواننده تعریف می‌کند: «ضاله» یعنی ماده‌شتری که از دست صاحبش فرار کرده و ناپدید شده است.
این بیت در آغاز داستان مردی می‌آید که شترش را گم کرده و سراسیمه به دنبال آن می‌گردد. مولانا با این بیت، صحنه را برای خواننده آماده می‌کند و واژه کلیدی «ضاله» (گمشده) را به زبانی ساده و ملموس توضیح می‌دهد. او نمی‌خواهد خواننده درگیر یک اصطلاح فقهی یا عربی شود، بلکه می‌خواهد تصویر روشن و زنده‌ای از یک «ماده‌شترِ گمشده» در ذهن او بسازد.
انتخاب کلمهٔ «ناقه» (ماده‌شتر) به جای «اشتر» (شتر) که در بیت قبل آمده، ظریف است و به غنای تصویر کمک می‌کند. عبارت «از کفت بگریخته» حس از دست رفتن و خارج شدن از کنترل را به خوبی منتقل می‌کند و «در پرده‌ای» به معنای پنهان شدن و دور از چشم بودن است.
در نگاهی عمیق‌تر، این «شتر گمشده» نمادی از حقیقت یا گوهر وجودی انسان است که از دستش رفته و او در دنیای بیرون، پریشان و سرگردان به دنبال آن می‌گردد. همان‌طور که مرد در ادامهٔ داستان از هر کس و ناکسی نشانی شترش را می‌پرسد و مورد تمسخر قرار می‌گیرد، سالک نیز تا زمانی که حقیقت را در بیرون از خود بجوید، به بیراهه می‌رود و به مقصود نمی‌رسد. این بیت ساده، مقدمه‌ای برای این تمثیل عمیق عرفانی است.
- ضاله
- گمشده، حیوان گمشده یا سرگردان
- ناقه
- شتر ماده
- کف
- دست، چنگ، اختیار
- در پرده‌ای
- در جایی پنهان، دور از چشم
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.