اقرأ› دفتر ٢› التردد بين المذاهب المتضاربة وإيجاد مخرج وخلاص› بيت ٢٩٤٩
M2:2949 — می‌نماید مار اندر چشم مال / هر دو چشم خویش را نیکو بمال
M2:2949
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
اگر ثروت و امور دنیوی در نظرت زشت و همچون مار گزنده است، در دید خود شک کن و چشمانت را خوب بمال تا حقیقت را ببینی، زیرا ممکن است در تشخیص خطا کرده باشی.
این بیت در ادامهٔ بحث تمییز و تشخیص حقیقت از باطل آمده است. مولانا پیش از این گفته بود که نه می‌توان همهٔ مدعیان معنویت را بر حق دانست و نه همه را باطل شمرد. هنر عارف، مانند تاجر خبره، در همین تشخیص است.
در اینجا مولانا به یک خطای رایج در میان برخی زاهدان اشاره می‌کند: بدبینی مطلق به دنیا و ثروت. او می‌گوید اگر «مال» (نماد امور دنیوی) در چشم تو فقط به شکل «مار» (نماد خطر و شر) به نظر می‌رسد، شاید این نگاه حاصل یک توهم یا پیش‌داوری باشد. دعوت به «مالیدن چشم» کنایه‌ای است از بازنگری در دیدگاه خود و زدودن غبار تعصب و قضاوت عجولانه. این بیت هشداری است علیه زهد افراطی و یک‌جانبه‌نگری که هر امر دنیوی را ذاتاً پلید می‌شمارد. در نگاه مولانا، دنیا می‌تواند وسیله‌ای برای تعالی باشد، همان‌طور که می‌تواند حجاب راه شود؛ مهم، بصیرت و نیت سالک است، نه حذف کامل صورت مسئله.
- می‌نماید
- به نظر می‌رسد، جلوه می‌کند
- اندر
- در، داخلِ
- مال
- دارایی، ثروت، امور دنیوی
- نیکو بمال
- خوب بمال، با دقت پاک کن (کنایه از بازنگری و رفع خطا در دید)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.