M3:4162 — زان نجوشانم که مکروه منی / بلکه تا گیری تو ذوق و چاشنی

این بیت در قالب تمثیل نخود در دیگ، پاسخ خداوند یا مربی معنوی به شکوهٔ انسانِ دردمند است. نخود که نماد مؤمن بی‌قرار در رنج و بلاست، از آتش و جوشیدن شکایت می‌کند و آن را نشانۀ بی‌مهری می‌داند. اما کدبانو، که نمایندهٔ حکمت الهی است، به او توضیح می‌دهد که این جوش و خروش از سر کینه و دشمنی نیست.

هدف از این «جوشاندن» و سختی دادن، نه نابودی، بلکه پرورش است. همان‌طور که نخود خام، سفت و بی‌مزه است و تنها با پختن، نرم، خوش‌طعم و قابل خوردن می‌شود، روح انسان نیز تنها با عبور از آتش سختی‌ها و امتحانات الهی، طعم و «چاشنی» معنوی پیدا می‌کند. این رنج، فرایندی برای کمال یافتن و رسیدن به لذتی عمیق‌تر است؛ تبدیل شدن از موجودی خام به غذایی برای «جان» و جزئی از حیات برتر.

مولانا با این تمثیل ساده، یکی از اصول عرفان را بیان می‌کند: رنج و بلا در نگاه عارف، نشانۀ قهر و مکروه بودن نزد خدا نیست، بلکه لطف پنهان او برای رشد و تعالی سالک است. این سختی‌ها، روح را آماده می‌کنند تا «ذوق» و معرفتی را بچشد که در آسایش و خامی هرگز به آن نمی‌رسید.