اقرأ› دفتر ٤› في تفسير هذا الحديث للنبي المصطفى عليه السلام: إن الله تعالى خلق الملائكة وركب فيهم العقل، وخلق البهائم وركب فيها الشهوة، وخلق بني آدم وركب فيهم العقل والشهوة، فمن غلب عقله شهوته فهو أعلى من الملائكة، ومن غلب شهوته عقله فهو أدنى من البهائم› بيت ١٥٠٦
M4:1506 — قسم دیگر با خران ملحق شدند / خشم محض و شهوت مطلق شدند
M4:1506
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
این بیت گروهی از انسانها را توصیف میکند که با غلبه دادن جنبهی حیوانی بر عقل خود، به موجوداتی تبدیل شدهاند که تجسم خشم و شهوت خالص هستند.
مولانا در این بخش، انسانها را بر اساس حدیثی نبوی به سه دسته تقسیم میکند. این حدیث میگوید خداوند فرشتگان را با عقلِ تنها، حیوانات را با شهوتِ تنها، و انسان را با ترکیبی از هر دو آفرید. پس هر انسانی که عقلش بر شهوتش چیره شود از فرشتگان برتر است و هر که شهوتش بر عقلش غلبه کند، از حیوانات پستتر.
در ابیات پیشین، مولانا گروه اول را توصیف کرد: کسانی که جنبهی فرشتهخوی خود را پرورش داده و به ملکوت پیوستهاند. این بیت، گروه دوم را معرفی میکند که در نقطهی مقابل قرار دارند. اینان کسانی هستند که نیمهی عقلانی و الهی خود را سرکوب کرده و کاملاً تسلیم نیمهی حیوانی (که مولانا آن را «خر» مینامد) شدهاند.
عبارت «خشم محض و شهوت مطلق» نشان میدهد که این افراد دیگر موجوداتی دوگانه نیستند؛ آنها به تجسم خالص غرایز حیوانی تبدیل شدهاند. «محض» و «مطلق» به معنای خالص و بیقید و شرط است، یعنی دیگر هیچ اثری از عقل و معنویت برای مهار کردن این غرایز در وجودشان باقی نمانده است. آنها در ظاهر انساناند، اما در باطن، به مرتبهی حیوانات، و حتی پایینتر از آن، سقوط کردهاند، زیرا هوش انسانی خود را نیز در خدمت همین غرایز به کار میگیرند.
- ملحق شدند
- پیوستند، همراه شدند
- محض
- خالص، صرف، کامل
- مطلق
- رها، بیقید و شرط، کامل
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.