Oxu› Dəftər 1› «Rəbbinizin ömrünüz boyu bəzi günlərdə bəxşişləri vardır, onlara üz tutun» hədisinin bəyanı› Beyt 2017
M1:2017 — که همینی در غم و شادی و بس / ای عدم کو مر عدم را پیش و پس
M1:2017
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
اگر خود را فقط همین جسم محدود بدانی که اسیر غم و شادی است، از حقیقت خود که مانند «عدم» فراتر از زمان و مکان است، غافل ماندهای.
این بیت، خطاب به انسانی است که هویت خود را با جسم و حالات روانیاش یکی میداند. مولانا میگوید چنین فردی با دیدی کوتاه و سطحی (کوتهنظر)، گمان میکند که وجودش خلاصه میشود در همین تن که گاهی شاد است و گاهی غمگین.
در مصرع دوم، مولانا او را با عبارت «ای عدم» مورد خطاب قرار میدهد تا حقیقت اصلی و بینهایت او را یادآوری کند. «عدم» در اینجا به معنای نیستی نیست، بلکه به معنای آن مرتبه از وجود است که از صفات و محدودیتهای جهان مادی، مانند زمان (پیش و پس) و مکان (زیر و بالا)، پاک و مبراست. این همان «ذات جان روشن» است که در بیتهای قبل به آن اشاره شد. سؤال «کو مر عدم را پیش و پس؟» یک پرسش انکاری است؛ یعنی برای آن حقیقت بیزمان، گذشته و آیندهای وجود ندارد. بنابر این، مولانا از انسان میخواهد که از این هویت محدود و زندانی در زمان فراتر رود و به اصل بیزمان و بیمکان خود بازگردد.
- عدم
- در اینجا به معنای نیستی نیست، بلکه اشاره به مرتبهای از وجود است که فراتر از زمان، مکان و تعینات مادی است؛ حقیقت باطنی و الهی انسان.
- کو
- کجاست؟
- مر
- حرفی که در فارسی قدیم برای تأکید یا مفعول به کار میرفت و امروزه کاربرد ندارد. در اینجا «مر عدم را» یعنی «عدم را» یا «برای عدم».
- پیش و پس
- گذشته و آینده؛ ابعاد زمان که ویژگی جهان مادی است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.