M1:207 — کاش کان هم ننگ بودی یکسری / تا نرفتی بر وی آن بد داوری

In diesem Vers vertieft Rumi seine Analyse der „farbigen Lieben“ (ʿishq-hā-ye rangī), also der Zuneigungen, die auf vergänglichen Äußerlichkeiten wie Schönheit, Reichtum oder Status beruhen. Im vorhergehenden Vers hatte er solche Lieben als „Schande“ (nang) bezeichnet, die letztlich zum Skandal führt. Nun äußert er mit tiefem Bedauern den Wunsch: „Wäre jene doch von Anbeginn eine Schande gewesen“. Das Wort „jene“ (kān) bezieht sich genau auf die anfängliche emotionale Bindung, die auf diesen vergänglichen Erscheinungen gründet. Rumi wünscht sich, die Menschen würden diese Art der Zuneigung von Anfang an als Schande und nicht als Liebe erkennen. Warum? Weil eine solch frühe Einsicht „jenes üble Urteil“ (ān bad dāvarī) verhindert hätte, das den Goldschmied schließlich ereilte.

Das „üble Urteil“ verweist auf das tragische Schicksal des Goldschmieds, der, von der Gier nach Reichtum und Ansehen verführt, in eine fremde Stadt gelockt wurde. Dort wurde er auf Geheiß des königlichen Arztes langsam vergiftet und starb. Rumi selbst beschreibt die Reise des Goldschmieds so, dass er „aus eigenem Antrieb einem bösen Schicksal“ (sūʾ al-qazā) entgegenlief. Das Geld, das man dem Goldschmied gab, war, in Rumis Worten, sein eigenes „Blutgeld“ (khūn-bahā), also der Preis für sein Leben. Das „üble Urteil“ ist somit das bittere, todbringende Schicksal, das als Folge seiner „farbigen Liebe“ auf den Goldschmied wartete.

Mit diesem Vers will Rumi zeigen, dass die Wurzeln von Tragödien und Skandalen oft in scheinbar „liebevollen“ Bindungen verborgen liegen, die auf einem brüchigen, vergänglichen Fundament errichtet sind. Wenn wir die oberflächliche und unbeständige Natur dieser Bindungen von Anfang an erkennen und sie als nang bezeichnen, können wir uns vor einem bitteren Ende und den „üblen Urteilen“ des Schicksals schützen. Es ist eine eindringliche Warnung, den Blick des Herzens von den bloßen „Farben“ abzuwenden und die Zuneigung stattdessen auf den „Ewiglebenden“ (Ḥayy-e Lāyamūt) zu richten, denn die Liebe zu allem „Toten“ (Vergänglichen) wird niemals von Dauer sein.

在这句诗中，鲁米对“为色相而生的爱”进行了更深一层的剖析。前一句诗将基于“色相”（即美貌、财富或地位等虚幻表象）的爱称为“耻辱”（nang），一种最终只会带来羞辱的感情。而在此，他带着深切的憾意说：“但愿那份爱恋从一开始就是耻辱。”这里的“那份爱恋”指的正是最初那份基于外在表象的情感联结。鲁米在此许下一个愿望：他希望人们从一开始就能认清这类情感的本质是耻辱，而非真爱。为何如此？因为这种及早的辨识，本可以阻止那最终降临在金匠身上的“不幸的判决”（bad dāvarī）。

“不幸的判决”指的是金匠悲惨的命运。他受财富与地位的引诱，来到一座陌生的城市，最终在国王的御医策划下，被慢慢毒害致死。鲁米此前曾描述金匠的旅程是“亲足踏上了厄运之路”（khod be pāy-e khīsh tā so’ol-qazā）。而给予金匠的金银，用鲁米自己的话说，是他的“血价”（khūn-bahāy-e khīsh），实际上是他生命的代价。因此，“不幸的判决”正是那潜伏在金匠周围、由一份“为色相而生的爱”所引发的、带来死亡的残酷命运。

通过这句诗，鲁米意在揭示，悲剧与耻辱的根源，有时就隐藏在那些看似“爱情”、实则建立在脆弱与短暂基础之上的情感之中。倘若我们从一开始就能洞悉这类情感联结的肤浅与无常，并将其定义为“耻辱”，我们便能免于悲惨的结局和命运的“不幸判决”。这是一个深刻的警示：要将心的目光从虚幻的“色相”上移开，转而寄托于“永生者”（Hayy-e Lāyamūt），因为任何对“亡者”（会消逝之物）的爱都无法长久。真正的爱，如故事后续所揭示的，是与“生者”相连的爱，与那永恒存在、并能赐予我们生命之酒的“生者”相连。这句诗鲜明地展示了对爱的本质的错误认知，会如何将人的命运引向歧途，最终非但没有带来幸福，反而导向了厄运。

En este verso, Rumi profundiza su análisis de los «amores de color» (rang), es decir, los afectos basados en apariencias superficiales como la belleza, la riqueza o el estatus. El verso anterior calificaba tales amores de «deshonra» (nang) que finalmente conduce al escándalo. Ahora, con profundo pesar, Rumi expresa un deseo: «Ojalá esa pasión hubiese sido deshonra desde el inicio». Ese «esa» se refiere precisamente al vínculo inicial que se forma sobre la base de estas cualidades externas y fugaces. El deseo de Rumi es que la humanidad, desde el principio, percibiera este tipo de apegos como una vergüenza en lugar de confundirlos con el amor verdadero. ¿Por qué? Porque, explica, un discernimiento tan temprano habría evitado «aquel juicio infausto» (ān bad dāvarī) que finalmente recayó sobre el orfebre.

El «juicio infausto» alude al trágico destino del orfebre, quien, atraído por la codicia de riquezas y estatus, fue llevado a una ciudad extraña donde, por orden del médico del rey, fue envenenado lentamente hasta morir. El propio Rumi había descrito el viaje del orfebre como un ir «hacia un mal destino por su propio pie» (so’ol-qazā). El oro y las ropas que le dieron eran, en palabras de Rumi, el «precio de su propia sangre» (khūn-bahā), el pago por su vida. Así, el «juicio infausto» es el destino amargo y mortal que aguardaba al orfebre como consecuencia de su «amor de color».

Con este verso, Rumi enseña que las raíces de las tragedias y los escándalos a menudo se esconden en apegos aparentemente «amorosos» construidos sobre cimientos frágiles y efímeros. Si desde el principio comprendiéramos la naturaleza superficial e inestable de estos vínculos y los calificáramos de nang, podríamos protegernos de finales amargos y de los «juicios infaustos» del destino. Es una advertencia para apartar la mirada del corazón de los meros «colores» y anclar nuestros afectos en el «Eterno Viviente» (Hayy-e Lāyamūt), pues el amor dirigido a cualquier cosa «muerta» (perecedera) no perdurará.

مولانا در این بیت، تحلیل خود از «عشق‌های رنگی» را عمیق‌تر می‌کند. در بیت قبل، عشق‌های مبتنی بر «رنگ» (یعنی ظواهر فریبنده مانند زیبایی، ثروت یا مقام) را «ننگ» نامید که سرانجامش رسوایی است. اکنون با حسرتی عمیق می‌گوید: «کاش کان هم ننگ بودی یکسری». منظور از «آن»، همان دل‌بستگی اولیه‌ای است که بر اساس این ظواهر شکل می‌گیرد. مولانا آرزو می‌کند که ای کاش انسان‌ها از همان ابتدا این‌گونه وابستگی‌ها را ننگ و مایهٔ بی‌آبرویی می‌دانستند، نه عشق. چرا؟ زیرا چنین تشخیصی در همان آغاز، مانع از «آن بد داوری» می‌شد که در نهایت بر سر زرگر آمد.

«بد داوری» در اینجا به سرنوشت شوم زرگر اشاره دارد که فریب خورده، به شهری غریب آمد و سرانجام به دست طبیب شاه به تدریج مسموم شد و جان باخت. این همان چیزی است که مولانا آن را «سوءالقضا» (تقدیر بد) می‌نامد. خود او پیش‌تر در وصف سفر زرگر گفته بود که «خود به پای خویش تا سوءالقضا» رفت؛ یعنی با پای خود به سوی تقدیری شوم شتافت. پولی که به زرگر دادند، به تعبیر مولانا «خون‌بهای خویش» او بود. پس «بد داوری» همان تقدیر تلخ و مرگباری است که در پی عشقی ظاهری در کمین زرگر بود.

مولانا با این بیت می‌خواهد بگوید که ریشهٔ بسیاری از فجایع و رسوایی‌ها، در عشق‌هایی نهفته است که بر پایه‌های سست و فانی بنا شده‌اند. اگر ما از همان ابتدا ماهیت سطحی و ناپایدار این دل‌بستگی‌ها را بشناسیم و بر آن‌ها نام «ننگ» بگذاریم، می‌توانیم از سرانجام‌های تلخ و «بد داوری»های تقدیر در امان بمانیم. این بیت هشداری است که چشم دل را از رنگ‌ها برگیریم و به «حی لایموت» (زنده‌ای که هرگز نمی‌میرد) دل ببندیم، زیرا عشق به هر چیز فانی، پایدار نخواهد بود.