Oxu› Dəftər 1› Xənnanə sütununun ağlaması, Peyğəmbərimiz üçün minbər düzəldildikdə: “Biz vəz zamanı mübarək üzünüzü görmürük” — deyildiyi zaman Peyğəmbər və səhabələrin o ağlamanı eşitib Peyğəmbərin o sütunla sorğu-cavabı› Beyt 2134
M1:2134 — شبههای انگیزد آن شیطان دون / درفتند این جمله کوران سرنگون
M1:2134
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
وقتی ایمان بر پایهی تقلید کورکورانه و استدلال عقلیِ صِرف باشد، با کوچکترین وسوسه و شکی که شیطان ایجاد میکند، این ایمان سست از هم فرومیپاشد و صاحبش سقوط میکند.
مولانا در ادامهی داستان «ستون حنّانه» (ستونی که از فراق پیامبر ناله سر داد)، به تفاوت میان دو نوع ایمان میپردازد: ایمان مبتنی بر شهود و تجربهی مستقیم عرفانی، و ایمان مبتنی بر تقلید و استدلالهای عقلی.
کسانی که ایمانشان صرفاً بر پایهی شنیدهها (تقلید) و براهین منطقی (استدلال) است، از نظر مولانا «کور» هستند، زیرا حقیقت را با چشم دل ندیدهاند. این گروه، هرچند ظاهراً مؤمن به نظر میرسند، اما پایهی ایمانشان بسیار لرزان و شکننده است. مولانا این پایه را در بیت بعدی به «پای چوبین» تشبیه میکند.
این بیت مشخصاً میگوید که «شیطان دون» (شیطان پست و فرومایه که نمایندهی نیروی شک و وسوسه است) کافی است یک شبههی کوچک در ذهن این افراد بیندازد تا کل بنای ایمانشان فرو بریزد و «سرنگون» شوند. این سقوط، سقوطی معنوی است؛ از دست دادن یقینی که از ابتدا هم واقعی و درونی نبوده است. در مقابل، عارفان و صاحبان بصیرت (که در ابیات بعدی «قطب زمان» و «دیدهور» نامیده میشوند) به دلیل ثبات و یقین قلبیشان، از این وسوسهها در اماناند.
- شبهه
- شک، تردید، گمان
- انگیزد
- برانگیزد، ایجاد کند، به وجود آورد
- دون
- پست، فرومایه
- درفتند
- میافتند، سقوط میکنند
- جمله
- همگی، تماماً
- سرنگون
- واژگون، با سر به زمین افتاده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.