M1:2958 — استخوانهاشان ببین و مویشان / عبرتی گیر و مران خر سویشان

این بیت هشداری تکان‌دهنده به سالک راه معنوی است. مولانا پس از آنکه در ابیات قبل توضیح می‌دهد که چگونه ابلیس و نیروهای گمراه‌کننده، انسان‌های بی‌شماری را از مسیر حقیقت دور کرده و به هلاکت کشانده‌اند، اینجا تصویری عینی و دهشتناک از عاقبت آنان ترسیم می‌کند: «استخوان‌ها و موهایشان» که در بیابان گمراهی پراکنده شده است.

این تصویر، استعاره‌ای قوی از نابودی کامل معنوی و حتی جسمی است. مولانا از ما می‌خواهد که این منظره را ببینیم و از آن «عبرت» بگیریم. عبرت گرفتن به معنای عبور کردن از ظاهر یک رویداد و رسیدن به معنای عمیق آن است. یعنی صرفاً تماشا نکنیم، بلکه بیاموزیم.

مصراع دوم، راهکار عملی را بیان می‌کند: «مران خر سویشان». «خر» در اینجا نماد «نَفْس امّاره» یا همان امیال و غرایز سرکش انسان است که همواره به سمت چراگاه‌های لذت‌های زودگذر دنیوی تمایل دارد. مولانا می‌گوید پس از دیدن سرنوشت هولناک گمراهان، نباید اجازه دهی که این خرِ نفس، تو را به همان مسیری بکشاند که آنان را به نابودی کشاند. این بیت بر اهمیت حیاتی پیروی از یک راهنمای آگاه (پیر) و مهار کردن نفس برای در امان ماندن از خطرات راه تأکید می‌کند.