M1:515 — خاکْ امین و هر چه در وی کاشتی / بی‌خیانت جنسِ آن برداشتی

這兩句詩是魯米宏大論述的一部分，旨在闡明神聖恩典如何滲透並塑造整個存在界。在此之前，詩人描寫了真理的「知識之光」與「慷慨之陽」照耀大地（M1:514），使其變得能夠接納種子。本句詩便是這一準備工作的直接成果。

「大地忠實」（خاکْ امین）是核心意象。「امین」（amin）一詞意為「忠誠的、可信賴的保管者」。大地就像一個誠實的託管人，你將種子（因）託付給它，它必將毫無欺瞞地歸還給你相應的果實（果）。小麥種子絕不會長出大麥。這種不變的自然法則，在魯米看來，並非偶然，而是神聖「公正」（عدل）與「信實」（امانت）在物質世界的直接體現。正如緊隨其後的詩句所言，大地的這種忠誠，源自於「正義之陽」的光輝（M1:516）。

在蘇菲思想的脈絡中，這不僅僅是對農業現象的描述。大地忠實地反映其所接受之物，這也隱喻著人的心靈。心靈如土地，若接受了神聖智慧與恩典的種子，便會結出靈性覺悟的果實。反之，若播下懷疑與自我的種子，收穫的也必將是迷惘與疏離。因此，這句詩既是對造物主創造秩序的讚美，也是對求道者內在修持的提醒：我們收穫的，永遠是我們所播種的。

مولانا در این بیت، برای توضیح یکی از مظاهر لطف و عدل الهی، به پدیده‌ای طبیعی و ملموس اشاره می‌کند: امانت‌داری خاک. خاک، به عنوان گیرنده‌ی بذر، امین و درستکار است. اگر گندم بکاری، گندم درو می‌کنی و اگر جو بکاری، جو. خاک در این امانت «خیانت» نمی‌کند و ماهیت آنچه را به او سپرده‌ای تغییر نمی‌دهد.

این بیت در ادامه‌ی ابیات پیشین است که از تابش «خورشیدِ کرَم» و «پرتو دانش» الهی بر جهان بی‌جان (جمادات) سخن می‌گویند. مولانا توضیح می‌دهد که همین امانت‌داری و صداقت خاک، نتیجه‌ی تابش آن نور عدل الهی است. در واقع، این ویژگی در ذات خاک نیست، بلکه موهبتی است که از جانب حق به او عطا شده تا نظام آفرینش بر اساس صدق و راستی استوار باشد.

این مثال ساده، زمینه‌ای برای یک اصل عرفانی بزرگ‌تر است: جهان هستی، آینه‌ی صفات الهی است و هر پدیده‌ای، حتی خاکِ به ظاهر بی‌جان، از فیض و دادگری او نشانه‌ای در خود دارد. امانت‌داری زمین، نمادی از این حقیقت است که در عالم معنا نیز، هر عمل و نیتی، نتیجه‌ای هم‌جنس خود به بار می‌آورد.