Oxu› Dəftər 4› Bu ayənin təfsiri: “Göyləri, yeri və ikisinin arasındakıları haqq olmadan yaratmadıq.” Onları sizin gördüyünüz kimi yaratmadıq, əksinə sizin görmədiyiniz bir məna və əbədi bir hikmət üçün yaratdıq› Beyt 2889
M4:2889 — و آن دوم بهر سوم می‌دان تمام / تا رسی تو پایه پایه تا به بام
M4:2889
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
این بیت می‌گوید که هر مرحله از وجود، هدف و وسیله‌ای برای رسیدن به مرحلهٔ بالاتر است، درست مانند بالا رفتن از پله‌های نردبان برای رسیدن به بام.
مولانا در این بخش، آیهٔ «ما آسمان‌ها و زمین و آنچه را میان آن دو است جز به حق نیافریدیم» را تفسیر می‌کند. او توضیح می‌دهد که هیچ‌چیز در این عالم بیهوده و برای خودش خلق نشده، بلکه هر پدیده‌ای هدفی والاتر را دنبال می‌کند. این سلسلهٔ اهداف مانند یک نردبان است که هر پله‌ای، راه رسیدن به پلهٔ بعدی است.
بیت قبل (۲۸۸۸) می‌گوید پلهٔ اول برای رسیدن به پلهٔ دوم است. این بیت (۲۸۸۹) این زنجیره را ادامه می‌دهد: پلهٔ دوم نیز تماماً برای پلهٔ سوم است و این روند همین‌طور ادامه دارد تا سالک یا انسانِ جوینده، «پایه پایه» به «بام» برسد. «بام» در اینجا نماد هدف نهایی، کمال، معرفت حقیقی و رسیدن به حق است.
این نگاه، مخالف دیدگاه «کندبینان» (مادی‌گرایان) است که در ابیات بعدی توصیف می‌شوند. آنها فقط پلهٔ اول را می‌بینند (مثلاً شهوت خوردن) و از هدف والاتر آن (تولید منی برای بقای نسل و تجلی حیات) غافل‌اند. مولانا تأکید می‌کند که کل آفرینش، از پایین‌ترین مرتبه تا بالاترین، نظامی هدفمند و سلسله‌وار است که انسان باید با بصیرت، این نردبان را تا رسیدن به مقصد نهایی طی کند.
- بهر
- برایِ، به خاطرِ
- می‌دان تمام
- به طور کامل و قطعی بدان، یقین داشته باش
- پایه پایه
- پله پله، قدم به قدم
- بام
- پشت‌بام، کنایه از مقصد نهایی، کمال، اوج معرفت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.