Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1366
M5:1366 — جز مگر بندهٔ خدا یا جذب حق / با رهش آرد بگرداند ورق
M5:1366
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
تنها بندگی خالصانه برای خدا یا جذبه و عنایت الهی است که میتواند انسان را از این وضعیت کورکننده نجات دهد و مسیر زندگیاش را تغییر دهد.
این بیت در ادامه توصیف قدرت ویرانگر و فریبنده شهوت آمده است. مولانا میگوید شهوت آنچنان قدرتمند است که دل و دیده را کور میکند و زشتترین چیزها (مانند خر در این داستان) را در نظر انسان زیبا (همچون یوسف) جلوه میدهد. انسان در این حالت، آتش را نور میبیند و خود را در اوج کمال میپندارد.
در چنین وضعیتی، رهایی از این اسارت تقریباً ناممکن است، مگر در دو حالت استثنایی:
-
بندهٔ خدا: کسی که با تلاش و مجاهدت، به مقام بندگی حقیقی رسیده و ارادهاش را تسلیم امر خداوند کرده است. چنین فردی از درون دارای سپری در برابر حملات نفس است.
-
جذب حق: لطف و کشش ناگهانی از سوی خداوند که حتی فرد غافل را بیدار میکند و به سوی خود میکشد. این همان «عنایت» یا «جذبه» در عرفان است که بدون سابقه تلاش فردی، او را از ورطه هلاکت نجات میدهد و ورق زندگیاش را برمیگرداند. این حالت، امید را برای کسانی که خود را غرق در غفلت میبینند، زنده نگه میدارد.
بنابراین، رهایی از چنگال شهوت کورکننده یا از طریق کوشش و بندگی خود فرد (سلوک) ممکن است یا از طریق کشش و لطف الهی (جذبه).
- جذب حق
- کشش و عنایت الهی، لطف خداوند که بنده را به سوی خود میکشد.
- با رهش آرد
- او را به راه راست بیاورد، هدایتش کند.
- بگرداند ورق
- کنایه از تغییر دادن کامل اوضاع و سرنوشت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.