Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1368
M5:1368 — زشتها را خوب بنماید شَرَه / نیست چون شهوت بتر ز آفاتِ ره
M5:1368
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
حرص و شهوت، زشتیها را در نظر انسان زیبا جلوه میدهد و به همین دلیل، شهوت بدترین و خطرناکترین آفت در مسیر سلوک و خودشناسی است.
این بیت در دل داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و یک نتیجهگیری اخلاقی مهم را بیان میکند. مولانا توضیح میدهد که چگونه شهوتِ لگامگسیخته، مانند یک عینکِ تحریفکننده عمل میکند و قدرت تشخیص انسان را از بین میبرد. در ابیات قبل، او میگوید که شهوت میتواند «خر را مانند یوسف» زیبا نشان دهد. این بیت همان ایده را به یک اصل کلی تبدیل میکند: شهوت (شَرَه) زشتترین چیزها را زیبا و خواستنی جلوه میدهد.
«آفاتِ ره» اشاره به موانع و خطراتی دارد که سالک در مسیر معنوی و روحانی با آنها روبروست. از نظر مولانا، در میان تمام این خطرات - مانند غرور، حسد، خشم و... - هیچکدام به اندازهی شهوت ویرانگر نیست. چرا که شهوت نه تنها انسان را به انجام کارهای پست وامیدارد، بلکه با فریب دادنِ قوهی ادراک، خودِ آن کارها را نیز در نظرش موجه و دلپذیر میسازد. همانطور که خاتون در این داستان، عمل حیوانی و خطرناک خود را به خاطر غلبهی شهوت، لذتبخش و بیخطر میپندارد و در نهایت به شکلی فجیع هلاک میشود.
- شَرَه
- حرص، آزمندی، شهوت شدید و سیریناپذیر
- آفاتِ ره
- خطرات و موانع راه سلوک و طریقت معنوی
- بتر
- بدتر، بدترین
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.