M5:1378 — علم دیگ و آتش ار نبود ترا / از شرر نه دیگ ماند نه ابا

این بیت در میانهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و هشداری است دربارهٔ اقدام به کاری بدون داشتن علم و بصیرت کافی. مولانا با استفاده از تمثیل آشپزی، نکته‌ای عمیق را بیان می‌کند: برای پختن غذا، فقط داشتن دیگ و آتش کافی نیست؛ بلکه باید «علم» استفاده از آن‌ها را نیز داشت. باید دانست که چه مقدار آتش برای چه نوع دیگی مناسب است و چگونه باید آن را کنترل کرد.

در داستان، خاتون فقط ظاهر عمل کنیزک را دید (دیگ)، اما از «دقیقهٔ کدو» که همان دانش کنترل‌کننده بود (علم آتش) غفلت کرد. او شهوت (آتش) را دید اما ابزار مهار آن را نشناخت. نتیجهٔ این جهل، نابودی کامل بود. «شرر» یا جرقهٔ کوچک در اینجا همان اقدام ناآگاهانهٔ خاتون است که به فاجعه‌ای بزرگ، یعنی مرگ وحشتناک او، منجر شد. «دیگ» کالبد و جسم او بود و «ابا» یا غذا، لذت و کامجویی‌ای بود که در پی آن بود. در این بی‌دانشی، او هم جسم خود را از دست داد و هم به لذت نرسید.

این تمثیل فراتر از داستان رفته و به یک اصل کلی در زندگی معنوی و اخلاقی اشاره دارد: هر نیروی قدرتمندی، از شهوت و غضب گرفته تا عشق و سلوک روحانی، مانند آتش است. نزدیک شدن به این آتش بدون معرفت، راهنما و ابزار کنترل، نتیجه‌ای جز سوختن و نابودی ندارد. ناقص دیدن و فهم ناقص، همان‌طور که در عنوان بخش آمده، «ملعون» است، یعنی دور از رحمت و موجب هلاکت.