Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1420
M5:1420 — یا چو مستغرق شدی در عشق خر / آن کدو پنهان بماندت از نظر
M5:1420
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
این بیت میگوید که چگونه شهوت و حرص شدید، چشم بصیرت انسان را کور میکند و باعث میشود جزئیات حیاتی و ظریف یک موضوع را نبیند و به هلاکت بیفتد.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون روایت میشود. کنیزک با استفاده از یک کدو، راهی برای کامجویی از خر یافته بود که به او آسیبی نمیرساند. اما خاتون که مخفیانه او را تماشا میکرد، چنان اسیر شهوت و تقلید ظاهری شد که اصل ماجرا و آن «دقیقهٔ کدو» را ندید. او فقط ظاهر لذتبخش عمل را دید و از باطن خطرناک آن غافل ماند.
مولانا از این داستان نتیجهای عرفانی و اخلاقی میگیرد. «عشق خر» در اینجا نماد دلبستگی کورکورانه به امیال نفسانی و لذات ظاهری دنیاست. وقتی انسان «مستغرق» یا غرق در این امیال میشود، نگاهش سطحی شده و از درک حقایق عمیقتر و ظرافتهای راه باز میماند. او مانند کسی است که از یک استاد، تنها ظاهر کارش را تقلید میکند اما از حکمت و دانش پنهان در آن بیخبر است. این غفلت، که ناشی از حرص و شتابزدگی است، سرانجامی جز هلاکت و تباهی ندارد، همانطور که خاتون با ندیدن کدو، خود را به کشتن داد.
- مستغرق
- غرقشده، فرورفته
- عشق خر
- در اینجا کنایه از شهوت و میل شدید نفسانی
- بماندت
- برای تو ماند، از تو پنهان ماند (فعل کهن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.