Oxu› Dəftər 5› Hekayət, həmçinin cəbrinin cavabında və ixtiyarın sübutunda və əmr və qadağanın doğruluğunda və cəbrinin üzrünün heç bir millətdə və heç bir dində qəbul olmadığını və işlədiyi əməlin cəzasından xilas etmədiyini izah etmək, necə ki, cəbri İblis “Məni azdırdığına görə” dediyi üçün xilas olmadı və azı çoxu göstərir.› Beyt 3087
M5:3087 — آن دروگر حاکم چوبی بود / وآن مصور حاکم خوبی بود
M5:3087
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
این بیت با آوردن مثالهایی ملموس توضیح میدهد که همانطور که یک صنعتگر بر مادهٔ خام خود تسلط کامل دارد، انسان نیز بر جمادات و امور بیاختیار حاکم است.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال بحث دربارهٔ مسئلهٔ پیچیدهٔ جبر و اختیار است. او استدلال میکند که انسان دارای اختیار است، اما این اختیار در برابر اختیار مطلق خداوند قرار دارد. برای روشن کردن این مفهوم، او به مقایسهای دست میزند.
همانطور که یک نجار (دروگر) بر چوبی که در دست دارد کاملاً مسلط است و هر شکلی که بخواهد به آن میدهد، و همانطور که یک نقاش (مصور) بر «زیبایی» که خلق میکند حاکم است و آن را آنگونه که میخواهد به تصویر میکشد، انسان نیز بر اشیاء و موجودات بیجان (جمادات) قدرت و حاکمیت دارد. این قدرت، نمونهٔ کوچکی از «اختیار» است.
این بیت و بیت بعدی (که به آهنگر و بنّا اشاره دارد) مقدمهای هستند برای بیان یک نکتهٔ کلیدی: اگر اختیار ما در برابر جمادات اینچنین روشن است، پس چگونه میتوان قدرت خداوند بر «اختیار» ما را انکار کرد؟ خداوند، بدون نیاز به ابزار، بر اراده و اختیار ما حاکم است، همانگونه که نجار بر چوبش. اما این حاکمیت الهی، اختیار انسان را نفی نمیکند، بلکه آن را در بر میگیرد و جهت میدهد.
- دروگر
- نجار، کسی که با چوب کار میکند
- مصور
- نقاش، صورتگر
- حاکم
- فرمانروا، مسلط، دارای اختیار کامل
- خوبی
- زیبایی، نیکی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.