M1:1325 — ای بسا ظلمی که بینی در کسان / خوی تو باشد دریشان ای فلان

Ce vers est le pivot moral de l'histoire du lion, du lièvre et du puits. Le lion, trompé par le lièvre, se précipite dans un puits pour attaquer ce qu'il croit être un rival, mais qui n'est en réalité que son propre reflet dans l'eau. Il se détruit ainsi en attaquant une image de lui-même.

Rûmî utilise cette anecdote pour formuler un principe psychologique et spirituel fondamental : la projection. Le « tort » (zolm) que le lion voit dans le puits – la présence d'un ennemi arrogant – est en fait son propre « caractère » (khūy) : sa propre arrogance et sa propre agressivité. De même, nous, les humains, projetons nos propres défauts (nos « ténèbres » intérieures, notre orgueil, notre malveillance) sur les autres. Nous les combattons alors avec véhémence, sans réaliser que nous nous battons en réalité contre nous-mêmes.

L'apostrophe directe, « ô toi, untel ! » (ey folān), transforme l'histoire animale en une leçon universelle destinée à chaque lecteur. Rûmî nous met en garde : avant de condamner autrui, regarde en toi-même. Le monde extérieur fonctionne comme un miroir de notre état intérieur. L'ennemi que tu cherches à détruire au-dehors est souvent une part de toi-même que tu refuses de voir.

این بیت، نتیجه‌گیری اخلاقی و روان‌شناختی داستان شیر و چاه است. مولانا مستقیماً به خواننده رو می‌کند و به او هشدار می‌دهد. همان‌طور که شیر، تصویر پرخاشگر خود را در آب دید و آن را دشمنی خارجی پنداشت و به آن حمله کرد و خود را نابود ساخت، انسان نیز اغلب عیب‌ها، ضعف‌ها و نیات بد خود را نمی‌بیند یا نمی‌خواهد بپذیرد. در نتیجه، این ویژگی‌های منفی را به دیگران «فرافکنی» می‌کند و آن‌ها را در دیگران می‌بیند.

این سازوکار دفاعی روانی، به فرد اجازه می‌دهد تا از روبرو شدن با تاریکی‌های درون خود بپرهیزد. او با دشمن دانستن دیگران و جنگیدن با آن‌ها، در واقع به جنگ با تصویری از خود برخاسته و به خود آسیب می‌زند. مولانا می‌گوید آن «ظلم» و «بدی» که تو را در دیگران این‌چنین برآشفته می‌کند، در اصل «خوی» و طبیعت خود توست که مانند تصویری در آینهٔ وجود دیگران افتاده است. این بیت دعوتی است به خودشناسی و تأمل پیش از قضاوت و حمله به دیگران؛ دعوتی به اینکه ابتدا چاه عمیق وجود خود را بکاویم.