لوستلدفتر ۱

دفتر ۱ · ۴۰۱۳ بيتونه · ۱۷۲ برخې

دفتر اول

Book I

دیباچهٔ دفتر اوّل · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ هذا کِتابُ المثنوی وَ هُوَ اُصولُ اُصولِ اُصولِ الدّینِ فی کَشْفِ اَسرارِ الوصولِ و الیَقینِ، وَ هُوَ فِقهُ اللهِ الاَکْبَرُ وَ شَرَعُ اللهِ الاَزْهَرُ وَ بُرهانُ اللهِ الاَظْهَرُ، مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکاةٍ فیها مِصباحٌ یُشْرِقُ اِشراقاً اَنْوَرَ مِنَ الاصباحِ، و هُوَ جِنانُ الجَنانِ ذوالعُیونِ و الاَغْصانِ، مِنْها عَیْنٌ تُسَمَّی عِنْدَ اَبْناءِ هذا السَّبیلِ سَلْسَبیلاً وَ عِنْدَ اَصْحابِ المَقاماتِ وَ الْکَراماتِ خَیْرَ مَقاماً وَ اَحْسَنُ مَقیلاً الاَبرارُ فیهِ یَأکُلونَ و یَشْرَبونَ و الاَحرارُ مِنْهُ یَفرَحونَ وَ یَطْرَبونَ وَ هُوَ کَنیلِ مِصْرَ شرابٌ لِلصّابرینَ وَ حَسْرةٌ عَلی آلِ فِرعونَ وَ الْکافرینَ کَما قالَ تَعالی یُضِلُّ بِهِ کَثیراً وَ یَهدی بِهِ کَثیراً وَ اِنَّهُ شِفاءُ الصُّدورِ وَ جِلاءُ الاَحْزانِ وَ کَشّافُ القُرآن وَسَعَةُ الاَرْزاقِ وَ تَطییبُ الاَخْلاقِ بِاَیْدی سَفَرَةٍ کِرامٍ بَرَرَةٍ یَمْنَعونَ أنْ لایَمَسَّهُ الّا الْمُطَهَّرونَ، تَنْزیلٌ مِنْ رَبِّ العالَمین لایأتیهِ الباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ وَ اللهُ یَرْصُدُهُ وَ یَرْقُبُهُ وَ هُوَ خَیْرٌ حافِظاً وَ هُوَ اَرْحَمُ الرّاحِمینَ وَ لَهُ اَلقابٌ اُخَرُ لَقَّبَهُ الله تَعالی وَ اقْتَصَرْنا عَلی هذا القَلیلِ وَ القَلیلُ یَدُلُّ عَلی الکَثیرِ وَ الجُرْعَةُ تَدُلُّ عَلی الْغَدیرِ وَ الْحَفْنَةُ تَدُلُّ عَلی الْبَیْدَرِ الکَبیر یَقُولُ الْعَبْدُ الضَّعیفُ الْمُحتاجُ اِلی رَحْمَةِ اللهِ تَعالی مُحَمَّدُ بنِ مُحَمّدِ بنِ الْحُسَینِ البَلْخی تَقَبَّلَ اللهُ مِنْهُ اِجْتَهَدْتُ فی تَطْویلِ المَنْظومِ المَثْنویّ الْمُشْتَمَل عَلی الغَرائِبِ وَ النّوادِرِ وَ غُرَرِ الْمَقالاتِ وَ دُرَرِ الدَّلالاتِ وَ طَریقةِ الزُهّادِ وَ حَدیقةِ الْعُبّادِ قَصیرةُ المَبانی کَثیرةُ الْمَعانی لاِستِدعاءِ سَیِّدی وَ سَنَدی وَ مُعْتَمَدی وَ مَکانِ الرّوحِ مِنْ جَسَدی وَ ذَخیرَةِ یَومی وَ غَدِی وُ هُوَ الشَّیْخُ قُدْوَةُ العارفینَ اِمامُ الْهُدَی وَ الیقینِ مُغیثُ الْوَری اَمینُ الْقُلوبِ وَ النُّهَی وَدیعَةُ اللهِ بَینَ خَلیقَتِهِ وَ صَفْوَتِهِ فی بَریَّتِه وَ وَصایاهُ لِنبَیِّه وَ خَبایاهُ عِنْدَ صَفیِّه، مِفْتاحُ خَزائنِ العَرشِ اَمینُ کُنوزِ الفَرشِ اَبوالفَضائل حُسامِ الحَقِّ وَ الدّینِ حَسَنُ بنِ مُحَمّدِ بنِ حَسَن اَلْمَعروف بِابنِ اَخِی تُرْک اَبویَزیدِ الوَقتِ جُنیدِ الزَّمانِ صِدّیقُ بْنِ صِدّیقِ بْنِ صِدّیقِ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ وَ عَنْهُمْ اَلاُرْمَویُّ الاَصْلِ الْمُنْتَسَبُ اِلی الشَّیْخِ المُکَرَّمِ بِما قال اَمْسَیْتُ کُردیّاً وَ اَصْبَحْتُ عَرَبیّاً قَدَّسَ اللهُ رُوحَهُ وَ اَرواحَ اَخْلافِهِ فَنِعْمَ السَّلَفُ وَ نِعْمَ الخَلَفُ لُهُ نَسَبٌ اَلْقَتٍ الشَّمْسُ عَلَیهِ رَداءَها وَ حَسَبٌ اَرْخَتِ النُّجومُ لَدَیْهِ اَضْواءَها لَمْ یَزَلْ فِناءُهُم قِبْلَةُ الاِقْبالِ یَتَوَجَّهُ اِلَیْها بَنُو الوُلاةِ وَ کَعْبَةُ الْآمالِ یَطوفُ بِها وُفُودُ العُفاةِ و لازالَ کَذلِکَ ما طَلَعَ نَجْمٌ وَ ذَرَّ شارِقٌ لَیَکونَ مُعْتَصَماً لِاولِی الْبَصائرِ الرَبّانیّینَ الرّوحانیّینَ السَّمائیّینَ العَرْشیّینَ النّوریّینَ السُّکّتِ النُّظّارِ الْغُیَّبِ الحُضّارِ المُلُوکِ تَحْتَ الاَطْمارِ اَشْرافُ القَبائِل اَصْحابُ الفَضائِل اَنْوارُ الدَلائِل آمّین یا رَبَّ العالَمینَ وَهذا دُعاءٌ لایُرَدُّ فَاِنَّهُ دُعاءٌ لِاَصْنافِ البَریّةُ شامِلٌ وَ الْحَمدُ لِلّهِ وَحْدَهُ وَ صَلَّی اللهُ عَلی سَیِّدِنا مُحَمّدٍ وَ آلِهِ وَ عِتْرَتِهِ الطَّیّبینَ الطّاهِرینَ وَ حَسْبُنا اللهُ وَ نِعْمَ الوَکیلْ.

يا يې په خپله ژبه ولولئ:

شته
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سرآغازپیلود ۳۴ بيتونه
  2. 002 بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت اود پاچا په يوه ناروغه وينځه مین کیدل او د هغې روغتيا لپاره هڅې ۲۰ بيتونه
  3. 003 بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی راد وينځې په درملنه کښې د ډاکترانو بېوسي او له خدای سره د پاچا دعا کول او په خوب کښې د يو ولي ليدل ۲۳ بيتونه
  4. 004 بخش ۴ - از خداوند ولی‌ّ التوفیق در خواستن توفیق رعایت ادب در همه حالها و بیان کردن وخامت ضررهای بی‌ادبید هر حالت لپاره له خدای تعالی څخه د ادب د پام ساتلو او د بې ادبۍ زيانونو غوښتنه ۱۶ بيتونه
  5. 005 بخش ۵ - ملاقات پادشاه با آن ولی که در خوابش نمودندله هغه ولي سره د پاچا ليدنه چې په خوب کښې ورته ښکاره شوی و ۹ بيتونه
  6. 006 بخش ۶ - بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیندد پاچا لخوا د هغه ډاکټر رابلل چې ناروغ وګوري او حالت يې وڅېړي ۴۲ بيتونه
  7. 007 بخش ۷ - خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزکد پاچا له ولي څخه د وينځې د درد معلومولو لپاره د يوازيتوب غوښتنه ۳۸ بيتونه
  8. 008 بخش ۸ - دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاهد ولي لخوا د درد موندل او پاچا ته يې وړاندې کول ۳ بيتونه
  9. 009 بخش ۹ - فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگرد سرو زرو دلال راوستلو لپاره سمرقند ته د پاچا لخوا د استازو لېږل ۳۷ بيتونه
  10. 010 بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسددا چې د سروزرو دلال وژل او زهر ورکول د الهي اشارې له مخې وو، نه د نفساني خواهشاتو او فاسد فکر له مخې ۲۵ بيتونه
  11. 011 بخش ۱۱ - حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکاند بقال او طوطي کيسه او په دوکان کښې د طوطي لخوا د تېلو تويول ۷۹ بيتونه
  12. 012 بخش ۱۲ - داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را می‌کشت از بهر تعصبد يهودي پاچا کيسه چې د تعصب له کبله يې نصرانيان وژل ۱۴ بيتونه
  13. 013 بخش ۱۳ - آموختن وزیر مکر پادشاه راد وزير لخوا پاچا ته د فريب زده کړه ۱۰ بيتونه
  14. 014 بخش ۱۴ - تلبیس وزیر با نصارید نصرانيانو سره د وزير دوکه ۱۵ بيتونه
  15. 015 بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر راد نصرانيانو لخوا د وزير د دوکې منل ۸ بيتونه
  16. 016 بخش ۱۶ - متابعت نصاری وزیر راد نصرانيانو لخوا د وزير پيروي ۳۸ بيتونه
  17. 017 بخش ۱۷ - قصهٔ دیدن خلیفه لیلی راد خليفه لخوا د لیلی ليدلو کيسه ۳۰ بيتونه
  18. 018 بخش ۱۸ - بیان حسد وزیرد وزير حسد بيان ۹ بيتونه
  19. 019 بخش ۱۹ - فهم کردن حاذقان نصاری مکر وزیر راد نصرانيانو لخوا د وزير د دوکې پېژندل ۹ بيتونه
  20. 020 بخش ۲۰ - پیغام شاه پنهان با وزیرله وزير سره د پاچا پټ پيغام ۴ بيتونه
  21. 021 بخش ۲۱ - بیان دوازده سبط از نصارید نصرانيانو د دولسو قبيلو بيان ۵ بيتونه
  22. 022 بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیلد انجيل په احکامو کښې د وزير ګډوډي ۳۷ بيتونه
  23. 023 بخش ۲۳ - در بیان آنک این اختلافات در صورت روش است نی در حقیقت راهد دې بيان چې دا اختلافات په بڼه کښې دي، نه د لارې په حقیقت کښې ۲۱ بيتونه
  24. 024 بخش ۲۴ - بیان خسارت وزیر درین مکرپه دې چل کښې د وزیر د زیان بیان ۲۸ بيتونه
  25. 025 بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قومد خلکو په ګمراه کولو کې د وزیر له خوا بل چل جوړول ۱۶ بيتونه
  26. 026 بخش ۲۶ - دفع گفتن وزیر مریدان راد وزير لخوا د مريدانو رد کول ۱۳ بيتونه
  27. 027 بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکند مريدانو لخوا د يوازيتوب ماتولو چل ۱۳ بيتونه
  28. 028 بخش ۲۸ - جواب گفتن وزیر کی خلوت را نمی‌شکنمد وزیر ځواب چې يوازيتوب نه ماتوم ۴ بيتونه
  29. 029 بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیرد وزیر په يوازيتوب کښې د مريدانو اعتراض ۴۸ بيتونه
  30. 030 بخش ۳۰ - نومید کردن وزیر مریدان را از رفض خلوتد یوازیتوب له رد څخه د وزير لخوا د مريدانو ناهيلي کول ۷ بيتونه
  31. 031 بخش ۳۱ - ولی عهد ساختن وزیر هر یک امیر را جداجداد وزير لخوا هر امیر د خپل وارث په توګه ټاکل ۱۲ بيتونه
  32. 032 بخش ۳۲ - کشتن وزیر خویشتن را در خلوتد وزیر لخوا په يوازيتوب کښې ځان وژنه ۶ بيتونه
  33. 033 بخش ۳۳ - طلب کردن امت عیسی علیه‌السلام از امرا کی ولی عهد از شما کدامستد عیسی علیه السلام د امت لخوا له امیرانو څخه پوښتنه چې ستاسو له جملې څخه ولیعهد څوک دی؟ ۲۸ بيتونه
  34. 034 بخش ۳۴ - منازعت امرا در ولی عهدید ولیعهدۍ په اړه د اميرانو شخړه ۳۱ بيتونه
  35. 035 بخش ۳۵ - تعظیم نعت مصطفی صلی الله علیه و سلم کی مذکور بود در انجیلد مصطفی صلی الله علیه وسلم د ستاینې تعظیم چې په انجیل کې ذکر شوې وه ۱۳ بيتونه
  36. 036 بخش ۳۶ - حکایت پادشاه جهود دیگر کی در هلاک دین عیسی سعی نمودد بل یهودي پاچا کیسه چې د عیسی علیه السلام د دین په له منځه وړلو کې یې هڅه کوله ۲۹ بيتونه
  37. 037 بخش ۳۷ - آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برستد یهودي پاچا لخوا د اور لګول او د اور تر څنګ د بت ایښودل چې هر څوک دا بت سجدې کړي له اور څخه به خلاص شي ۱۴ بيتونه
  38. 038 بخش ۳۸ - به سخن آمدن طفل درمیان آتش و تحریض کردن خلق را در افتادن بآتشپه اور کې د ماشوم خبرې کول او خلک اور ته په غورځولو هڅول ۲۹ بيتونه
  39. 039 بخش ۳۹ - کژ ماندن دهان آن مرد کی نام محمّد را صلی‌الله علیه و سلّم بتَسخر خواندد هغه سړي خوله کږېدل چې د محمد صلی الله علیه وسلم نوم یې په مسخره یاد کړ ۱۱ بيتونه
  40. 040 بخش ۴۰ - عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهودد یهودي پاچا لخوا پر اور عتاب کول ۴۶ بيتونه
  41. 041 بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویشد یهودي پاچا لخوا ټوکې او انکار او د خپلو خاصو کسانو نصیحت نه منل ۳۱ بيتونه
  42. 042 بخش ۴۲ - بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیرپر زمري د ښکار له خوا د توکل او له هڅو څخه د لاس اخیستلو بیان ۴ بيتونه
  43. 043 بخش ۴۳ - جواب گفتن شیر نخچیران را و فایدهٔ جهد گفتند زمري ځواب ښکار ته او د هڅو د ګټو بیان ۴ بيتونه
  44. 044 بخش ۴۴ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر جهد و اکتسابد ښکار لخوا د هڅې او لاسته راوړنې پر توکل باندې فضیلت ورکول ۴ بيتونه
  45. 045 بخش ۴۵ - ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیمد زمري لخوا د توکل او تسلیم پر هڅې او لاسته راوړنې باندې فضیلت ورکول ۳ بيتونه
  46. 046 بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهادد ښکار لخوا د هڅې پر توکل باندې غوره والی ۱۴ بيتونه
  47. 047 بخش ۴۷ - ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّلد زمري لخوا د توکل پر هڅې غوره والی ۱۹ بيتونه
  48. 048 بخش ۴۸ - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهدبيا د ښکار لخوا د هڅې پر توکل غوره والی ۸ بيتونه
  49. 049 بخش ۴۹ - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهدپر یو سړي د عزرائیل نظر او د هغه سړي د سلیمان په کور کې تېښته او د هڅې پر توکل د غوره والي او د هڅې د لږې ګټې بیان ۱۵ بيتونه
  50. 050 بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردنبیا د زمري لخوا د توکل پر هڅې غوره والی او د هڅې د ګټو بیان ۲۱ بيتونه
  51. 051 بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکلد هڅې پر توکل د غوره والي تایید ۶ بيتونه
  52. 052 بخش ۵۲ - انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیرپر زمري د تېښتو په ځنډولو کې د خرگوش لخوا د ښکار انکار ۲ بيتونه
  53. 053 بخش ۵۳ - جواب گفتن خرگوش ایشان راخرگوش دوی ته ځواب ووايه ۵ بيتونه
  54. 054 بخش ۵۴ - اعتراض نخچیران بر سخن خرگوشد خرگوش په خبرو باندې د ښکار اعتراض ۳ بيتونه
  55. 055 بخش ۵۵ - جواب خرگوش نخچیران راخرگوش ښکار ته ځواب ورکړ ۱۹ بيتونه
  56. 056 بخش ۵۶ - ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستند خرگوش د پوهې ذکر او د پوهې فضیلت او ګټې بیان ۱۴ بيتونه
  57. 057 بخش ۵۷ - باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او رابیا د ښکار لخوا له خرگوش څخه د هغه د فکر د پټ راز غوښتنه ۴ بيتونه
  58. 058 بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان راخرگوش له راز څخه منع کړل ۱۰ بيتونه
  59. 059 بخش ۵۹ - قصهٔ مکر خرگوشد خرگوش د چل کيسه ۲۷ بيتونه
  60. 060 بخش ۶۰ - زیافت تأویل رکیک مگسد مچۍ د کمزورې تاویل میلمه پالنه ۹ بيتونه
  61. 061 بخش ۶۱ - تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوشد خرگوش په ځنډ راتلو سره د زمري زیږون ۱۶ بيتونه
  62. 062 بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوشد خرگوش د چل په بيان کې ۴۳ بيتونه
  63. 063 بخش ۶۳ - رسیدن خرگوش به شیرزمري ته د خرگوش رسېدل ۷ بيتونه
  64. 064 بخش ۶۴ - عذر گفتن خرگوشد خرگوش بښنه غوښتل ۲۴ بيتونه
  65. 065 بخش ۶۵ - جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با اوزمري خرگوش ته ځواب ورکړ او ورسره ولاړ ۲۱ بيتونه
  66. 066 بخش ۶۶ - قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شودد هدهد او سلیمان کيسه دا چې کله قضا راشي روښانه سترګې پټې شي ۱۹ بيتونه
  67. 067 بخش ۶۷ - طعنهٔ زاغ در دعوی هدهدد هدهد په دعوه کې د کلاغ ټوکه ۶ بيتونه
  68. 068 بخش ۶۸ - جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ راهدهد د کلاغ ټوکو ته ځواب ورکړ ۷ بيتونه
  69. 069 بخش ۶۹ - قصهٔ آدم علیه‌السلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویلد ادم علیه السلام کيسه او د قضا لخوا د هغه د سترګو پټول له واضح منع او د تاویل له پرېښودلو څخه ۲۹ بيتونه
  70. 070 بخش ۷۰ - پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسیدد خرگوش لخوا له زمري څخه شاته پښې ايستل کله چې څاه ته نږدې شو ۳۴ بيتونه
  71. 071 بخش ۷۱ - پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوشد زمري لخوا له خرگوش څخه د پښو د شاته ايستلو د سبب پوښتنه ۷ بيتونه
  72. 072 بخش ۷۲ - نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش راپه څاه کې د زمري کتل او د خپل عکس او خرگوش لیدل ۳۵ بيتونه
  73. 073 بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتادښکار ته د خرگوش لخوا زېری وړل چې زمری په څاه کې ولوید ۱۸ بيتونه
  74. 074 بخش ۷۴ - جمع شدن نخچیران گرد خرگوش و ثنا گفتن او راد خرگوش شاوخوا د ښکار راټولیدل او د هغه ستاینه کول ۱۲ بيتونه
  75. 075 بخش ۷۵ - پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشویدخرگوش ښکار ته مشوره ورکړه چې په دې خوښ مه شئ ۴ بيتونه
  76. 076 بخش ۷۶ - تفسیر رجعنا من الجهاد الاصغر الی‌الجهاد الاکبرد رجعنا من الجهاد الاصغر الی الجهاد الاکبر تفسیر ۱۷ بيتونه
  77. 077 بخش ۷۷ - آمدن رسول روم تا امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنه و دیدن او کرامات عمر را رضی‌الله عنهد روم د رسول راتګ تر امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه پورې او د عمر رضی الله عنه کرامات لیدل ۲۵ بيتونه
  78. 078 بخش ۷۸ - یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر را رضی‌الله عنه خفته به زیر درختد روم د رسول لخوا د امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه لیدل چې تر ونې لاندې ویده و ۳۱ بيتونه
  79. 079 بخش ۷۹ - سوال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنهد روم د رسول لخوا له امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه څخه پوښتنه کول ۳۴ بيتونه
  80. 080 بخش ۸۰ - اضافت کردن آدم علیه‌السلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنید ادم علیه السلام لخوا د هغه خطا خپل ځان ته منسوبول چې ربنا ظلمنا او د ابلیس لخوا د خپل ګناه خدای تعالی ته منسوبول چې بما اغویتنی ۲۹ بيتونه
  81. 081 بخش ۸۱ - تفسیر و هو معکم اینما کنتمد و هو معکم اینما کنتم تفسیر ۶ بيتونه
  82. 082 بخش ۸۲ - سؤال کردن رسول روم از عمر رضی‌الله عنه از سبب ابتلای ارواح با این آب و گل جسمد روم د رسول لخوا له عمر رضی الله عنه څخه د روحونو د دې اوبو او خټو (جسم) سره د ابتلا د سبب پوښتنه ۱۴ بيتونه
  83. 083 بخش ۸۳ - در معنی آنک من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوفد من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوف په معنی کښې ۱۸ بيتونه
  84. 084 بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارتد سوداګر کيسه چې د هغه بندي طوطي د هند طوطیانو ته د سوداګرۍ لپاره د تلو په وخت کې پیغام ورکړ ۲۸ بيتونه
  85. 085 بخش ۸۵ - صفت اجنحهٔ طیور عقول الهید الهي عقلونو د مرغانو د وزرونو صفت ۱۲ بيتونه
  86. 086 بخش ۸۶ - دیدن خواجه طوطیان هندوستان را در دشت و پیغام رسانیدن از آن طوطید سوداګر لخوا په دښته کې د هند طوطیان لیدل او له هغه طوطي څخه پیغام رسول ۱۶ بيتونه
  87. 087 بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون می‌خور که صاحب‌دل اگر زهری خورد آن انگبین باشدد فریدالدین عطار قدس الله روحه د وینا تفسیر چې ته د نفس خاوند یې ای غافل د خاورې په منځ کې وینه خورې ځکه چې که د زړه خاوند زهر وخوري هغه به شات وي ۱۲ بيتونه
  88. 088 بخش ۸۸ - تعظیم ساحران مر موسی را علیه‌السلام کی چه می‌فرمایی اول تو اندازی عصاد موسی علیه السلام لپاره د جادوګرانو تعظیم چې څه حکم کوې اول ته امسا وغورځوه ۳۴ بيتونه
  89. 089 بخش ۸۹ - باز گفتن بازرگان با طوطی آنچ دید از طوطیان هندوستانسوداګر بیا طوطي ته هغه څه وویل چې د هند له طوطیانو څخه یې لیدلي وو ۴۲ بيتونه
  90. 090 بخش ۹۰ - شنیدن آن طوطی حرکت آن طوطیان و مردن آن طوطی در قفص و نوحهٔ خواجه بر وید طوطي لخوا د هغو طوطیانو حرکت اوریدل او په پنجره کې د هغه طوطي مړینه او پر هغه د سوداګر ژړا ۷۲ بيتونه
  91. 091 بخش ۹۱ - تفسیر قول حکیم: به هرچ از راه وا مانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان، به هرچ از دوست دور افتی، چه زشت آن نقش و چه زیبا، در معنی قوله علیه‌السلام ان سعدا لغیور و انا اغیر من سعد و الله اغیر منی و من غیر ته حرم الفواحش ما ظهر منها و ما بطند حکیم د وینا تفسیر: په هر څه چې له لارې پاتې شې، هغه کفر وي او که ایمان، په هر څه چې له دوست څخه لرې شې، هغه بدرنګ وي او که ښکلی، د هغه په معنی چې علیه السلام فرمایلي: إن سعدًا لغیور وأنا أغیر من سعد والله أغیر مني ومن غیرته حرم الفواحش ما ظهر منها وما بطن ۵۱ بيتونه
  92. 092 بخش ۹۲ - رجوع به حکایت خواجهٔ تاجرد تاجر خواجه کیسې ته رجوع ۱۱ بيتونه
  93. 093 بخش ۹۳ - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مردهد سوداګر سړي لخوا طوطي له پنجرې څخه بهر غورځول او د مړ شوي طوطي الوتل ۲۰ بيتونه
  94. 094 بخش ۹۴ - وداع کردن طوطی خواجه را و پریدند طوطي لخوا له خواجه سره خدای پاماني کول او الوتل ۴ بيتونه
  95. 095 بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشت‌نمای شدند خلکو د تعظیم زیان او د ګوتو نښه کیدل ۲۹ بيتونه
  96. 096 بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کاند ما شاء الله کان تفسیر ۳۵ بيتونه
  97. 097 بخش ۹۷ - داستان پیر چنگی کی در عهد عمر رضی الله عنه از بهر خدا روز بی‌نوایی چنگ زد میان گورستاند زاړه چنګي کيسه چې د عمر رضی الله عنه په وخت کې د خدای لپاره د بېوزلۍ په ورځ یې په هدیره کې چنګ وواهه ۳۸ بيتونه
  98. 098 بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لهاد دې حديث په بیان کې چې ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها ۶۲ بيتونه
  99. 099 بخش ۹۹ - قصهٔ سوال کردن عایشه رضی الله عنها از مصطفی صلی‌الله علیه و سلم کی امروز باران بارید چون تو سوی گورستان رفتی جامه‌های تو چون تر نیستد عائشې رضی الله عنها له مصطفی صلی الله علیه وسلم څخه د پوښتنې کيسه چې نن باران وشو کله چې ته هدیرې ته لاړې ستا جامې څنګه لوندې نه دي؟ ۲۳ بيتونه
  100. 100 بخش ۱۰۰ - تفسیر بیت حکیم سنائی رضی‌ الله عنه «آسمانهاست در ولایتِ جان، کارفرمای آسمان جهان» «در ره روح پست و بالاهاست،  کوههای بلند و دریاهاست»د حکیم سنايي رضی الله عنه د بيت تفسیر: "آسمانونه دي د جان په ولایت کې، د نړۍ د آسمان کارکوونکي دي." "د روح په لاره کې لوړ او ټیټ دي، لوړ غرونه او سمندرونه دي." ۱۱ بيتونه
  101. 101 بخش ۱۰۱ - در معنی این حدیث کی اغتنموا برد الربیع الی آخرهد دې حدیث د معنی په اړه چې د پسرلي ساړه غنیمت وګڼئ تر پایه پورې ۱۴ بيتونه
  102. 102 بخش ۱۰۲ - پرسیدن صدیقه رضی‌الله عنها از مصطفی صلی‌الله علیه و سلم کی سر باران امروزینه چه بودد حضرت صِدّیقې رضی الله عنها پوښتنه له مصطفی صلی الله علیه وسلم څخه چې د نننۍ باران سر څه و؟ ۱۲ بيتونه
  103. 103 بخش ۱۰۳ - بقیهٔ قصهٔ پیر چنگی و بیان مخلص آند زاړه رباب غږوونکي کیسې پاتې برخه او د هغې خلاصه بیان ۳۲ بيتونه
  104. 104 بخش ۱۰۴ - در خواب گفتن هاتف مر عمر را رضی الله عنه کی چندین زر از بیت المال به آن مرد ده کی در گورستان خفته استپه خوب کې د هاتف غږ حضرت عمر رضی الله عنه ته چې دومره سره زر د بیت المال څخه هغه سړي ته ورکړه چې په هدیره کې پروت دی ۹ بيتونه
  105. 105 بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمی‌بینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریحد حنانه ستنې ژړا کله چې د پیغمبر صلی الله علیه وسلم لپاره منبر جوړ شو چې خلک زیات شول ویې ویل "موږ د وعظ پر مهال ستاسو مبارک مخ نه وینو" او د رسول او صحابو لخوا د هغې ژړا اوریدل او د مصطفی صلی الله علیه وسلم پوښتنې او ځواب د ستنې سره په ښکاره ۴۱ بيتونه
  106. 106 بخش ۱۰۶ - اظهار معجزهٔ پیغمبر صلی الله علیه و سلم به سخن آمدن سنگ‌ریزه در دست ابوجهل علیه اللعنه و گواهی دادن سنگ‌ریزه بر حقیت محمد صلی الله علیه و سلم به رسالت اود پیغمبر صلی الله علیه وسلم د معجزې ښکاره کول د ابوجهل په لاس کې د کوچنیو تیږو په خبرو کولو سره او د تیږو لخوا د محمد صلی الله علیه وسلم د رسالت حقانیت ته شاهدي ورکول ۷ بيتونه
  107. 107 بخش ۱۰۷ - بقیهٔ قصهٔ مطرب و پیغام رسانیدن امیرالمؤمنین عُمَر -رضی الله عنه- به او آنچه هاتف آواز دادد رباب غږوونکي کیسې پاتې برخه او د امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه لخوا هغه ته د هاتف د پیغام رسول ۳۸ بيتونه
  108. 108 بخش ۱۰۸ - گردانیدن عمر رضی الله عنه نظر او را از مقام گریه کی هستیست به مقام استغراقد عمر رضی الله عنه لخوا د هغه نظر له ژړا څخه چې هستي ده د استغراق مقام ته اړول ۲۴ بيتونه
  109. 109 بخش ۱۰۹ - تفسیر دعای آن دو فرشته کی هر روز بر سر هر بازاری منادی می‌کنند کی اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا و بیان کردن کی آن منفق مجاهد راه حقست نی مسرف راه هواد هغو دوو پرښتو د دعا تفسیر چې هره ورځ د هر بازار پر سر اعلان کوي: اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا او د دې بیان چې هغه انفاق کوونکی د حق لارې مجاهد دی نه د هوا لارې بې ځایه لګوونکی ۲۱ بيتونه
  110. 110 بخش ۱۱۰ - قصهٔ خلیفه کی در کرم در زمان خود از حاتم طائی گذشته بود و نظیر خود نداشتد هغه خلیفه کیسه چې په خپل وخت کې یې په سخاوت کې له حاتم طایي څخه هم مخکې و او بې سارې و ۸ بيتونه
  111. 111 بخش ۱۱۱ - قصهٔ اعرابی درویش و ماجرای زن با او به سبب قلت و درویشید غریب اعرابي کیسه او د ښځې خبرې ورسره د کمښت او غربت له امله ۱۲ بيتونه
  112. 112 بخش ۱۱۲ - مغرور شدن مریدان محتاج به مدعیان مزور و ایشان را شیخ و محتشم و واصل پنداشتن و نقل را از نقد فرق نادانستن و بر بسته را از بر رستهد اړو مریدانو لخوا په دروغجنو مدعیانو باندې غره کیدل او هغوی شیخ، معتشم او واصل ګڼل او د نقل او نقد تر منځ توپیر نه پیژندل او د بسته شوي او په لاره کې د توپیر نه پیژندل ۱۹ بيتونه
  113. 113 بخش ۱۱۳ - در بیان آنک نادر افتد کی مریدی در مدعی مزور اعتقاد بصدق ببندد کی او کسی است و بدین اعتقاد به مقامی برسد کی شیخش در خواب ندیده باشد و آب و آتش او را گزند نکند و شیخش را گزند کند ولیکن بنادر نادرد دې په بیان کې چې کله ناکله داسې پیښیږي چې یو مرید په دروغجن مدعي باندې په صداقت باور وکړي چې هغه یو څوک دی او په دې باور سره یوه مقام ته ورسیږي چې شیخ یې په خوب کې هم نه وي لیدلی او اوبه او اور ورته زیان ونه رسوي خو شیخ ته یې زیان ورسوي خو دا په ډیره نادره توګه پیښیږي ۵ بيتونه
  114. 114 بخش ۱۱۴ - صبر فرمودن اعرابی زن خود را و فضیلت صبر و فقر بیان کردن با زند اعرابي لخوا خپلې میرمنې ته صبر ویل او د صبر او فقر فضیلت ورته بیانول ۲۷ بيتونه
  115. 115 بخش ۱۱۵ - نصحیت کردن زن مر شوی را کی سخن افزون از قدم و از مقام خود مگو لم تقولون ما لا تفعلون کی این سخن‌ها اگرچه راستست این مقام توکل ترا نیست و این سخن گفتن فوق مقام و معاملهٔ خود زیان دارد و کبر مقتا عند الله باشدد ښځې لخوا خپل میړه ته نصیحت چې له خپل قدم او مقام څخه زیاتې خبرې مه کوه، لم تقولون ما لا تفعلون، ځکه دا خبرې که څه هم ریښتیا دي، دا ستا د توکل مقام نه دی او له خپل مقام او معاملې څخه پورته خبرې کول زیان لري او کبر د الله په نزد د کرکې وړ دی ۲۷ بيتونه
  116. 116 بخش ۱۱۶ - نصیحت کردن مرد مر زن را کی در فقیران به خواری منگر و در کار حق به گمان کمال نگر و طعنه مزن در فقر و فقیران به خیال و گمان بی‌نوایی خویشتند سړي لخوا میرمنې ته نصیحت چې غریبانو ته په سپکاوي مه ګوره او د حق په کار کې د کمال په ګمان ګوره او په فقر او غریبانو باندې د خپل ځان د بې وسۍ په خیال او ګمان طعنه مه وهه ۲۳ بيتونه
  117. 117 بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابه‌ها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابه‌های دیگر او راست‌گوتر باشد و امام باشدد دې په بیان کې چې د هر چا حرکت له هغه ځایه چې دی، هر څوک د خپل وجود له کړۍ څخه ویني، نیلي تابه لمر نیلي ښکاره کوي او سره سره، کله چې تابه له رنګونو څخه ووځي سپینه شي له نورو ټولو تابو څخه هغه رښتینې ویونکی او امام وي ۲۹ بيتونه
  118. 118 بخش ۱۱۸ - مراعات کردن زن شوهر را و استغفار کردن از گفتهٔ خویشد ښځې لخوا د میړه مراعات او د خپلو خبرو څخه استغفار کول ۳۹ بيتونه
  119. 119 بخش ۱۱۹ - در بیان این خبر کی انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهلد دې خبر په بیان کې چې: انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهل ۵ بيتونه
  120. 120 بخش ۱۲۰ - تسلیم کردن مرد خود را به آنچ التماس زن بود از طلب معیشت و آن اعتراضِ زن را اشارات حق دانستن. به نزد عقلِ هر داننده ای هست، که با گردنده گرداننده ای هستد سړي لخوا خپل ځان د ښځې غوښتنې ته د روزي په طلب کې تسلیم کول او د ښځې هغه اعتراض د حق اشارې ګڼل. د هر پوه انسان په عقل کې شته چې د ګرځیدونکي سره یو ګرځوونکی هم شته ۹ بيتونه
  121. 121 بخش ۱۲۱ - در بیان آنک موسی و فرعون هر دو مسخر مشیت‌اند چنانک زهر و پازهر و ظلمات و نور و مناجات کردن فرعون بخلوت تا ناموس نشکندد دې په بیان کې چې موسی او فرعون دواړه د مشیت تابع دي لکه څنګه چې زهر او ضد زهر او تیاره او نور او د فرعون په خلوت کې دعا کول ترڅو ناموس مات نشي ۳۶ بيتونه
  122. 122 بخش ۱۲۲ - سبب حرمان اشقیا از دو جهان کی خسر الدنیا و الآخرةد بدبخته خلکو د دواړو جهانونو څخه د محرومیت لامل چې خسر الدنیا و الآخرة ۲۷ بيتونه
  123. 123 بخش ۱۲۳ - حقیر و بی‌خصم دیدن دیده‌های حس صالح و ناقهٔ صالح علیه‌السلام را چون خواهد کی حق لشکری را هلاک کند در نظر ایشان حقیر نماید خصمان را و اندک اگرچه غالب باشد آن خصم و یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولاد حس صالح او ناقه صالح علیه السلام په سترګو کې د صالح خلکو او د صالحې اوښې حقیر او بې دښمن لیدل، کله چې حق وغواړي چې یو لښکر هلاک کړي د هغوی په نظر کې دښمنان حقیر او لږ ښکاري که څه هم دښمن غالب وي او یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولا ۶۰ بيتونه
  124. 124 بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیاند دې معنی په اړه چې مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیان ۳۳ بيتونه
  125. 125 بخش ۱۲۵ - در معنی آنک آنچ ولی کند مرید را نشاید گستاخی کردن و همان فعل کردن کی حلوا طبیب را زیان ندارد اما بیماران را زیان دارد و سرما و برف انگور را زیان ندارد اما غوره را زیان دارد کی در راهست کی لیغفرلک الله ما تقدم من ذنبک و ما تاخرد دې معنی په اړه چې ولي څه کوي مرید ته نشایي چې بې باکي وکړي او هماغه کار وکړي چې حلوا طبیب ته زیان نه رسوي خو ناروغانو ته زیان رسوي او یخه او واوره انګور ته زیان نه رسوي خو غوره ته زیان رسوي چې په لاره کې ده چې لیغفرلک الله ما تقدم من ذنبک و ما تاخر ۱۳ بيتونه
  126. 126 بخش ۱۲۶ - مخلص ماجرای عرب و جفت اود اعرابي او د هغه د میرمنې د کیسې خلاصه ۲۷ بيتونه
  127. 127 بخش ۱۲۷ - دل نهادن عرب بر التماس دلبر خویش و سوگند خوردن کی درین تسلیم مرا حیلتی و امتحانی نیستد اعرابي لخوا د خپل محبوب په غوښتنه زړه ایښودل او سوګند خوړل چې په دې تسلیم کې ماته هیڅ چاره او امتحان نشته ۴۱ بيتونه
  128. 128 بخش ۱۲۸ - تعیین کردن زن طریق طلب روزی کدخدای خود را و قبول کردن اود ښځې لخوا خپل میړه ته د روزي د طلب لارې ټاکل او د هغه لخوا یې منل ۱۹ بيتونه
  129. 129 بخش ۱۲۹ - هدیه بردن عرب سبوی آب باران از میان بادیه سوی بغداد به امیرالمؤمنین بر پنداشت آنک آنجا هم قحط آبستد اعرابي لخوا له صحرا څخه بغداد ته د باران اوبو سبو د امیرالمؤمنین لپاره په دې پوهیدو سره چې هلته هم د اوبو قحطي ده ۱۷ بيتونه
  130. 130 بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عربد اعرابي ښځې لخوا د باران اوبو سبو په نمده کې ګنډل او د اعرابي د شدید باور له امله پرې مهر ایښودل ۲۴ بيتونه
  131. 131 بخش ۱۳۱ - در بیان آنک چنانک گدا عاشق کرمست و عاشق کریم، کرمِ کریم هم عاشق گداست اگر گدا را صبر بیش بود کریم بر در او آید و اگر کریم را صبر بیش بود گدا بر در او آید اما صبر گدا کمال گداست و صبر کریم نقصان اوستد دې په بیان کې چې لکه څنګه چې غریب د سخاوت او کریم عاشق دی، د کریم سخاوت هم د غریب عاشق دی، که غریب صبر زیات ولري کریم به د هغه دروازې ته راشي او که کریم صبر زیات ولري غریب به د هغه دروازې ته راشي خو د غریب صبر د غریب کمال دی او د کریم صبر د هغه نقصان دی ۸ بيتونه
  132. 132 بخش ۱۳۲ - فرق میان آنک درویش است به خدا و تشنهٔ خدا و میان آنک درویش است از خدا و تشنهٔ غیرستد هغه چا تر منځ توپیر چې په خدای سره غریب دی او د خدای تږی دی او د هغه چا تر منځ چې له خدای څخه غریب دی او د بل چا تږی دی ۲۲ بيتونه
  133. 133 بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او راد اعرابي د درناوي او د هغه د تحفې د منلو لپاره د خلیفه د نقیبانو او دربانانو راتګ ۲۸ بيتونه
  134. 134 بخش ۱۳۴ - در بیان آنک عاشق دنیا بر مثال عاشق دیواریست کی بر او تاب آفتاب زند و جهد و جهاد نکرد تا فهم کند کی آن تاب و رونق از دیوار نیست از قرص آفتابست در آسمان چهارم لاجرم کلی دل بر دیوار نهاد چون پرتو آفتاب به آفتاب پیوست او محروم ماند ابدا و حیل بینهم و بین ما یشتهوند دې په بیان کې چې د دنیا عاشق د هغه دیوال د عاشق په څیر دی چې لمر پرې راخیژي او کوښښ او جهاد یې ونه کړ ترڅو پوه شي چې هغه رڼا او روښانتیا له دیوال څخه نه ده بلکه د څلورم اسمان له لمر څخه ده، په پایله کې یې په بشپړه توګه زړه په دیوال ایښی و، کله چې د لمر شعاع له لمر سره یوځای شوه هغه تل محروم پاتې شو او حیل بینهم و بین ما یشتهون ۴ بيتونه
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مثل عرب اذا زنیت فازن بالحرة و اذا سرقت فاسرق الدرةد اعرابي مثال: اذا زنیت فازن بالحرة و اذا سرقت فاسرق الدرة ۱۰ بيتونه
  136. 136 بخش ۱۳۶ - سپردن عرب هدیه را یعنی سبو را به غلامان خلیفهد اعرابي لخوا د تحفې، یعنې سبو، د خلیفه غلامانو ته سپارل ۲۰ بيتونه
  137. 137 بخش ۱۳۷ - حکایت ماجرای نحوی و کشتیباند نحوي او کښتۍ چلونکي د کیسې جریان ۱۸ بيتونه
  138. 138 بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بی‌نیازی از آن هدیه و از آن سبود خلیفه لخوا د تحفې منل او له هغې تحفې او سبو څخه د بشپړ بې نیازۍ سره د عطا فرمایل ۸۱ بيتونه
  139. 139 بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت وید پیر په صفت او د هغه اطاعت ۲۵ بيتونه
  140. 140 بخش ۱۴۰ - وصیت کردن رسول صلی الله علیه و سلم مر علی را کرم الله وجهه کی چون هر کسی به نوع طاعتی تقرب جوید به حق، تو تقرب جوی به صحبت عاقل و بندهٔ خاص تا ازیشان همه پیش‌قدم‌تر باشید رسول صلی الله علیه وسلم لخوا حضرت علي کرم الله وجهه ته وصیت چې کله هر څوک په یو ډول طاعت سره حق ته نږدې کیږي، ته د عاقل او خاص بنده په صحبت سره نږدې شه ترڅو له ټولو څخه مخکې واوسې ۲۲ بيتونه
  141. 141 بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانه‌گاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزند قزویني لخوا د زمري په اوږه د نیلي رنګ وهل او د ستنې د ټپ له امله پښیماني ۳۲ بيتونه
  142. 142 بخش ۱۴۲ - رفتن گرگ و روباه در خدمت شیر به شکارد ورباد او ګیدړ د زمري په خدمت کې ښکار ته تګ ۲۹ بيتونه
  143. 143 بخش ۱۴۳ - امتحان کردن شیر گرگ را و گفتن کی پیش آی ای گرگ بخش کن صیدها را میان ماد زمري لخوا د ورباد ازمویل او ویل یې: مخکې راشه ای ورباده، ښکارونه زموږ تر منځ وویشه ۱۴ بيتونه
  144. 144 بخش ۱۴۴ - قصه آنکس کی در یاری بکوفت از درون گفت کیست آن گفت منم گفت چون تو توی در نمی‌گشایم هیچ کس را از یاران نمی‌شناسم کی او من باشد برود هغه چا کیسه چې په یوه ملګري یې دروازه وټکوله، له دننه څخه یې وویل: څوک یې؟ ویې ویل: زه یم. ویې ویل: که ته ته یې نو دروازه نه پرانیزم، هیڅ یو ملګری نه پیژنم چې هغه زه وي، لاړ شه ۴۶ بيتونه
  145. 145 بخش ۱۴۵ - ادب کردن شیر گرگ را کی در قسمت بی‌ادبی کرده بودد زمري لخوا د ورباد ادب کول چې په ویش کې یې بې ادبي کړې وه ۲۲ بيتونه
  146. 146 بخش ۱۴۶ - تهدید کردن نوح علیه‌السلام مر قوم را کی با من مپیچید کی من روپوشم با خدای می‌پیچید در میان این بحقیقت ای مخذولاند نوح علیه السلام لخوا قوم ته ګواښ چې له ما سره مه جګړ کوئ، زه پرده یم، تاسو په حقیقت کې له خدای سره جګړ کوئ ای بې هوشه ۲۶ بيتونه
  147. 147 بخش ۱۴۷ - نشاندن پادشاه، صوفیانِ عارف را پیش روی خویش تا چشمشان بدیشان روشن شودد پاچا لخوا د عارف صوفیانو د خپل مخ په وړاندې کښینول ترڅو سترګې یې پرې روښانه شي ۷ بيتونه
  148. 148 بخش ۱۴۸ - آمدن مهمان پیش یوسف علیه‌السلام و تقاضا کردن یوسف علیه‌السلام ازو تحفه و ارمغاند یوسف علیه السلام ته د میلمه راتګ او د یوسف علیه السلام لخوا له هغه څخه د تحفې او سوغات غوښتل ۳۵ بيتونه
  149. 149 بخش ۱۴۹ - گفتن مهمان یوسف علیه‌السلام کی آینه‌ای آوردمت کی تا هر باری کی در وی نگری روی خوب خویش را بینی مرا یاد کنید یوسف علیه السلام د میلمه لخوا ویل چې ما ته یوه هنداره راوړې ده ترڅو کله چې هر ځل په کې وګورې خپل ښکلی مخ ووینې، زه یاد کړې ۳۶ بيتونه
  150. 150 بخش ۱۵۰ - مرتد شدن کاتب وحی به سبب آنک پرتو وحی برو زد آن آیت را پیش از پیغامبر صلی الله علیه و سلم بخواند گفت پس من هم محل وحیمد وحی د کاتب مرتد کیدل په دې خاطر چې د وحی رڼا پرې ولګیده هغه آیت یې له پیغمبر صلی الله علیه وسلم څخه مخکې ولوست، ویې ویل: نو زه هم د وحی ځای یم ۷۰ بيتونه
  151. 151 بخش ۱۵۱ - دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار داده‌اند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای اود بلعم با عور دعا کول چې موسی او قوم یې له دې ښار څخه چې محاصره یې کړی بې مراده بیرته راوګرځوي او د هغه د دعا مستجاب کیدل ۲۳ بيتونه
  152. 152 بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادند هاروت او ماروت لخوا په خپل بې ګناهۍ باندې باور کول او د دنیا د واکمنۍ غوښتل او په فتنه کې لویدل ۲۴ بيتونه
  153. 153 بخش ۱۵۳ - باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابلد هاروت او ماروت د کیسې پاتې برخه او د هغوی سزا او عقوبت په دنیا کې د بابل په څاه کې ۱۶ بيتونه
  154. 154 بخش ۱۵۴ - به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویشد کاڼه سړي لخوا د خپل ناروغ ګاونډي پوښتنې ته تګ ۳۶ بيتونه
  155. 155 بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بودلومړی څوک چې د نص په مقابل کې قیاس راوړ ابلیس و ۳۰ بيتونه
  156. 156 بخش ۱۵۶ - در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلاند دې په بیان کې چې خپل حالت او مستي باید له جاهلانو څخه پټ وساتل شي ۴۱ بيتونه
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورت‌گرید رومیانو او چینیانو تر منځ د نقاشۍ او صورتګرۍ په علم کې د سیالۍ کیسه ۳۳ بيتونه
  158. 158 بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول اللهد پیغمبر صلی الله علیه وسلم لخوا له زید څخه پوښتنه چې نن څنګه یې او څنګه پاڅیدلې او د هغه ځواب چې اصبحت ممنا یا رسول الله ۸۴ بيتونه
  159. 159 بخش ۱۵۹ - متهم کردن غلامان و خواجه‌تاشان مر لقمان را کی آن میوه‌های ترونده را که می‌آوردیم او خورده استد غلامانو او خواجه تاشانو لخوا په لقمان باندې تور لګول چې هغه میوې یې خوړلي چې موږ راوړل ۲۴ بيتونه
  160. 160 بخش ۱۶۰ - بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلمد رسول صلی الله علیه وسلم په ځواب کې د زید د کیسې پاتې برخه ۴۸ بيتونه
  161. 161 بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدارد پیغمبر صلی الله علیه وسلم لخوا زید ته ویل چې دا راز له دې زیات مه ښکاره کوه او اطاعت وساته ۱۲ بيتونه
  162. 162 بخش ۱۶۲ - رجوع به حکایت زیدد زید کیسې ته بیرته راستنیدل ۳۹ بيتونه
  163. 163 بخش ۱۶۳ - آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنهد عمر رضی الله عنه په وخت کې په ښار کې اور لګیدل ۱۴ بيتونه
  164. 164 بخش ۱۶۴ - خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دستد امیرالمؤمنین علي کرم الله وجهه په مخ د دښمن لخوا تف اچول او د امیرالمؤمنین علي لخوا د تورې له لاسه پریښودل ۵۲ بيتونه
  165. 165 بخش ۱۶۵ - سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختید هغه کافر لخوا له علي کرم الله وجهه څخه پوښتنه چې په داسې چا باندې چې زه یم بریالی شوې وې توره دې ولې له لاسه وغورځوله؟ ۱۵ بيتونه
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالتد امیرالمؤمنین ځواب چې په هغه حالت کې د تورې له لاسه غورځولو لامل څه و؟ ۵۷ بيتونه
  167. 167 بخش ۱۶۷ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردمد پیغمبر صلی الله علیه وسلم لخوا د امیرالمؤمنین علي کرم الله وجهه د رکابدار په غوږ کې ویل چې د علي وژل به ستا په لاس وي ما تا ته خبر ورکړ ۴۹ بيتونه
  168. 168 بخش ۱۶۸ - تعجب کردن آدم علیه‌السلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردند آدم علیه السلام تعجب له ملعون ابلیس له بې لارۍ څخه او تعجب کول ۳۱ بيتونه
  169. 169 بخش ۱۶۹ - بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویشد علي کرم الله وجهه کیسې ته بیرته راستنیدل او له خپل وژونکي سره د هغه بښنه ۱۴ بيتونه
  170. 170 بخش ۱۷۰ - افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهاند رکابدار هر ځل د امیرالمؤمنین علي کرم الله وجهه مخې ته غورځیدل چې ای امیرالمؤمنینه! ما ووژنه او له دې قضا څخه مې وژغوره ۱۰ بيتونه
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بودد دې بیان چې د مصطفی صلی الله علیه وسلم لخوا د مکې او نورو ځایونو د فتحې غوښتل د دنیا د ملک د دوستۍ لپاره نه و لکه څنګه چې یې فرمایلي دي الدنیا جیفة بلکه دا د امر له مخې و ۲۷ بيتونه
  172. 172 بخش ۱۷۲ - گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شدد امیرالمؤمنین علي کرم الله وجهه لخوا خپل ملګري ته ویل چې کله دې زما په مخ تف واچاوه زما نفس خوځښت وکړ او د عمل اخلاص پاتې نه شو، ستا د وژلو مخه همدا شوه ۲۹ بيتونه