M1:1907 — بو قلاووزست و رهبر مر ترا / می‌برد تا خلد و کوثر مر ترا

در این بخش از مثنوی، مولانا در حال تبیین این نکته است که چگونه می‌توان به عالم غیب و حقایق معنوی راه یافت، حتی اگر مستقیماً آن را نبینیم. او «سخن» برخاسته از «عقل کل» (معرفت الهی) را به «بو» و عطر گلی تشبیه می‌کند که خود گل دیده نمی‌شود. همان‌طور که بوی گل، ما را به سوی باغ راهنمایی می‌کند، بوی معنویت و حقیقت در کلام عارفان و متون مقدس، روح انسان را به سوی اصل و مبدأ خود، یعنی بهشت (خلد) و سرچشمه‌های معرفت (کوثر) هدایت می‌کند.

این بیت تأکید می‌کند که نشانه‌ها و آثار حقیقت، خودشان راهبر هستند. لازم نیست انسان از ابتدا به وصال کامل رسیده باشد؛ همین که رایحهٔ حقیقت را استشمام کند و آن را دنبال نماید، گویی راهنمایی مطمئن یافته است. این «بو» یا شهود اولیه، نیرویی پیش‌برنده دارد و سالک را قدم‌به‌قدم به مقصد نهایی می‌رساند. مولانا در ابیات بعدی با اشاره به داستان حضرت یعقوب که با بوی پیراهن یوسف بینایی خود را بازیافت، این مفهوم را ملموس‌تر می‌کند و نشان می‌دهد که «بو» صرفاً یک استعاره نیست، بلکه اثری واقعی و دگرگون‌کننده بر روح و جان آدمی دارد.