Read› Daftar 1› Regarding this hadith: 'Indeed, your Lord has breaths of mercy in the days of your life, so expose yourselves to them.'› beyt 1990
M1:1990 — زیرک و داناست اما نیست نیست / تا فرشته لا نشد آهرمنیست
M1:1990
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
عقل حسابگر و جزئینگر، هرچقدر هم که هوشمند و آگاه باشد، تا زمانی که در برابر حقیقت عشق و شهود تسلیم نشود و خود را نفی نکند، در本质 همچون ابلیس است.
این بیت ادامهٔ بحث دربارهٔ ناتوانی «عقل جزئی» در درک «عشق» است. مولانا میگوید عقل جزئی، یعنی همان عقل حسابگر و استدلالی ما، بسیار زیرک و دانا به نظر میرسد، اما فاقد مهمترین ویژگی برای درک حقیقت است: «نیستی» یا فنا. این عقل سرشار از «هستی» و ادعاست و نمیتواند خود را در برابر امر برتر تسلیم کند.
مصراع دوم این مفهوم را با یک تمثیل قدرتمند توضیح میدهد: فرشته، که نماد پاکی و قرب به خداوند است، اگر «لا» نشود، یعنی اگر در برابر فرمان الهی تسلیم نشود و ارادهٔ خود را نفی نکند، در واقع یک اهریمن (شیطان) است. این اشارهای مستقیم به داستان ابلیس است که از فرشتگان مقرب بود اما چون از سجده بر آدم سر باز زد و «نه» گفت، از درگاه رانده شد. بنابراین، فضیلت فرشته بودن نه در هوش و مقام، که در تسلیم محض است.
مولانا با این تشبیه میگوید عقل جزئی نیز تا وقتی در برابر شهود و عشق الهی مقاومت میکند و خود را «نیست» نمیکند، هرچند ظاهری فرشتهگونه و دانشمند داشته باشد، در باطن مانعی اهریمنی بر سر راه سلوک است.
- نیست نیست
- فنا نشده، خود را نفی نکرده، از خودی و هستی خود تهی نشده است.
- لا نشد
- تسلیم نشد، خود را در برابر امر الهی نفی نکرد. «لا» در اینجا نماد نفیِ خود و تسلیم محض است.
- آهرمنیست
- اهریمن است، شیطانی است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.