Oku›Defter 1
Defter 1 · 4013 beyit · 172 bölüm
دفتر اول
Book I
❋ ❋ ❋
- 001 بخش ۱ - سرآغازGiriş 34 beyit
- 002 بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت اوPadişahın Hasta Cariyeye Âşık Olması ve Onu İyileştirmek İçin Çaba Göstermesi 20 beyit
- 003 بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی راHekimlerin Cariyeyi Tedavideki Acziyeti, Padişahın İlahi Dergaha Yönelmesi ve Rüyasında Bir Veli Görmesi 23 beyit
- 004 بخش ۴ - از خداوند ولیّ التوفیق در خواستن توفیق رعایت ادب در همه حالها و بیان کردن وخامت ضررهای بیادبیHer Halde Edebe Riayet Etmek İçin Yüce Allah'tan Tevfik İstemek ve Edepsizliğin Vahim Zararlarını Beyan Etmek 16 beyit
- 005 بخش ۵ - ملاقات پادشاه با آن ولی که در خوابش نمودندPadişahın Rüyasında Gördüğü Veli İle Buluşması 9 beyit
- 006 بخش ۶ - بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیندPadişahın O Tabibi Hastanın Yanına Getirip Halini Göstermesi 42 beyit
- 007 بخش ۷ - خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزکO Velinin Cariyenin Derdini Anlamak İçin Padişahtan Halvet Talep Etmesi 38 beyit
- 008 بخش ۸ - دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاهO Velinin Derdi Anlaması ve Onun Derdini Padişaha Arz Etmesi 3 beyit
- 009 بخش ۹ - فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگرPadişahın Kuyumcuyu Getirmek Üzere Semerkant'a Haberciler Göndermesi 37 beyit
- 010 بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسدKuyumcu Erkeğin Öldürülmesi ve Zehirlenmesinin İlahi İşaretle Olduğunu, Nefis Hevesi ve Bozuk Düşünceyle Olmadığını Beyan Etmek 25 beyit
- 011 بخش ۱۱ - حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکانBakkal ve Papağan Hikayesi ve Papağanın Dükkana Yağ Dökmesi 79 beyit
- 012 بخش ۱۲ - داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را میکشت از بهر تعصبHristiyanları Taassup Uğruna Öldüren Yahudi Padişahın Hikayesi 14 beyit
- 013 بخش ۱۳ - آموختن وزیر مکر پادشاه راVezirin Padişaha Hile Öğretmesi 10 beyit
- 014 بخش ۱۴ - تلبیس وزیر با نصاریVezirin Hristiyanlarla Hile Yapması 15 beyit
- 015 بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر راHristiyanların Vezirin Hilesini Kabul Etmesi 8 beyit
- 016 بخش ۱۶ - متابعت نصاری وزیر راHristiyanların Vezire Uyması 38 beyit
- 017 بخش ۱۷ - قصهٔ دیدن خلیفه لیلی راHalifenin Leyla'yı Görme Kıssası 30 beyit
- 018 بخش ۱۸ - بیان حسد وزیرVezirin Hasedini Beyan Etmek 9 beyit
- 019 بخش ۱۹ - فهم کردن حاذقان نصاری مکر وزیر راMahir Hristiyanların Vezirin Hilesini Anlaması 9 beyit
- 020 بخش ۲۰ - پیغام شاه پنهان با وزیرGizli Padişahın Vezire Mesajı 4 beyit
- 021 بخش ۲۱ - بیان دوازده سبط از نصاریHristiyanların On İki Kabilesini Beyan Etmek 5 beyit
- 022 بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیلVezirin İncil Hükümlerini Karıştırması 37 beyit
- 023 بخش ۲۳ - در بیان آنک این اختلافات در صورت روش است نی در حقیقت راهBu İhtilafların Yöntem Suretinde Olduğunu, Yolun Hakikatinde Olmadığını Beyan Etmek 21 beyit
- 024 بخش ۲۴ - بیان خسارت وزیر درین مکرVezirin Bu Hiledeki Zararını Beyan Etmek 28 beyit
- 025 بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قومVezirin Halkı Saptırmak İçin Başka Bir Hileye Başvurması 16 beyit
- 026 بخش ۲۶ - دفع گفتن وزیر مریدان راVezirin Müridleri Reddetmesi 13 beyit
- 027 بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکنMüridlerin Halveti Bozmak İçin Hile Yapması 13 beyit
- 028 بخش ۲۸ - جواب گفتن وزیر کی خلوت را نمیشکنمVezirin Halveti Bozmayacağını Söylemesi 4 beyit
- 029 بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیرMüridlerin Vezirin Halvetine İtirazı 48 beyit
- 030 بخش ۳۰ - نومید کردن وزیر مریدان را از رفض خلوتVezirin Müridleri Halvetten Vazgeçirmekten Ümitsizliğe Düşürmesi 7 beyit
- 031 بخش ۳۱ - ولی عهد ساختن وزیر هر یک امیر را جداجداVezirin Her Emiri Ayrı Ayrı Veliaht Yapması 12 beyit
- 032 بخش ۳۲ - کشتن وزیر خویشتن را در خلوتVezirin Halvette Kendini Öldürmesi 6 beyit
- 033 بخش ۳۳ - طلب کردن امت عیسی علیهالسلام از امرا کی ولی عهد از شما کدامستİsa Aleyhisselam Ümmetinin Emirlerden Veliahtınız Kimdir Diye Sorması 28 beyit
- 034 بخش ۳۴ - منازعت امرا در ولی عهدیEmirlerin Veliahtlık Üzerine Çekişmesi 31 beyit
- 035 بخش ۳۵ - تعظیم نعت مصطفی صلی الله علیه و سلم کی مذکور بود در انجیلİncil'de Zikredilen Hz. Muhammed (s.a.v.)'in Niteliklerini Yüceltmek 13 beyit
- 036 بخش ۳۶ - حکایت پادشاه جهود دیگر کی در هلاک دین عیسی سعی نمودİsa Dini'ni Yok Etmeye Çalışan Başka Bir Yahudi Padişahın Hikayesi 29 beyit
- 037 بخش ۳۷ - آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برستYahudi Padişahın Ateş Yakması ve Yanına Bir Put Koyarak Bu Puta Secde Edenin Ateşten Kurtulacağını Söylemesi 14 beyit
- 038 بخش ۳۸ - به سخن آمدن طفل درمیان آتش و تحریض کردن خلق را در افتادن بآتشÇocuğun Ateş İçinde Konuşması ve Halkı Ateşe Atılmaya Teşvik Etmesi 29 beyit
- 039 بخش ۳۹ - کژ ماندن دهان آن مرد کی نام محمّد را صلیالله علیه و سلّم بتَسخر خواندHz. Muhammed (s.a.v.) Adını Alaycı Bir Şekilde Söyleyen Adamın Ağzının Eğri Kalması 11 beyit
- 040 بخش ۴۰ - عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهودYahudi Padişahın Ateşi Azarlaması 46 beyit
- 041 بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویشYahudi Padişahın Alay Etmesi ve İnkar Etmesi, Kendi Has Adamlarının Nasihatini Kabul Etmemesi 31 beyit
- 042 بخش ۴۲ - بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیرCeylanların Aslan'a Tevekkül ve Çabayı Terk Etmesini Söylemesi 4 beyit
- 043 بخش ۴۳ - جواب گفتن شیر نخچیران را و فایدهٔ جهد گفتنAslan'ın Ceylanlara Cevap Vermesi ve Çabanın Faydasını Söylemesi 4 beyit
- 044 بخش ۴۴ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر جهد و اکتسابCeylanların Tevekkülü Çaba ve Kazanmanın Üzerine Tercih Etmesi 4 beyit
- 045 بخش ۴۵ - ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیمAslan'ın Çaba ve Kazanmayı Tevekkül ve Teslimiyetin Üzerine Tercih Etmesi 3 beyit
- 046 بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهادCeylanların Tevekkülü Çabanın Üzerine Tercih Etmesi 14 beyit
- 047 بخش ۴۷ - ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّلAslan'ın Çabayı Tevekkülün Üzerine Tercih Etmesi 19 beyit
- 048 بخش ۴۸ - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهدCeylanların Yine Tevekkülü Çabanın Üzerine Tercih Etmesi 8 beyit
- 049 بخش ۴۹ - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهدAzrail'in Bir Adama Bakması ve Adamın Süleyman'ın Sarayına Kaçması ve Tevekkülün Çabaya Tercihi ve Çabanın Faydasının Azlığı Üzerine Rapor 15 beyit
- 050 بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردنAslan'ın Yine Çabayı Tevekkülün Üzerine Tercih Etmesi ve Çabanın Faydalarını Beyan Etmesi 21 beyit
- 051 بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکلÇabanın Tevekküle Tercihinin Kesinleşmesi 6 beyit
- 052 بخش ۵۲ - انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیرCeylanların Tavşana Aslan'a Gitmeyi Geciktirmesi Üzerine İtiraz Etmesi 2 beyit
- 053 بخش ۵۳ - جواب گفتن خرگوش ایشان راTavşanın Onlara Cevap Vermesi 5 beyit
- 054 بخش ۵۴ - اعتراض نخچیران بر سخن خرگوشCeylanların Tavşanın Sözüne İtiraz Etmesi 3 beyit
- 055 بخش ۵۵ - جواب خرگوش نخچیران راTavşanın Ceylanlara Cevabı 19 beyit
- 056 بخش ۵۶ - ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستنTavşanın Bilgisini Zikretmek ve Bilmenin Faziletini ve Faydalarını Beyan Etmek 14 beyit
- 057 بخش ۵۷ - باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او راCeylanların Tavşandan Yine Düşüncesinin Sırrını Sorması 4 beyit
- 058 بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان راTavşanın Onları Sırrı Açıklamaktan Men Etmesi 10 beyit
- 059 بخش ۵۹ - قصهٔ مکر خرگوشTavşanın Hilesi Hikayesi 27 beyit
- 060 بخش ۶۰ - زیافت تأویل رکیک مگسSinek'in Zayıf Yorumunun Ziyafeti 9 beyit
- 061 بخش ۶۱ - تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوشTavşanın Gecikmesinden Dolayı Aslan'ın Öfkelenmesi 16 beyit
- 062 بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوشYine Tavşanın Hilesini Beyan Etmek 43 beyit
- 063 بخش ۶۳ - رسیدن خرگوش به شیرTavşanın Aslan'a Ulaşması 7 beyit
- 064 بخش ۶۴ - عذر گفتن خرگوشTavşanın Özür Dilemesi 24 beyit
- 065 بخش ۶۵ - جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با اوAslan'ın Tavşana Cevap Vermesi ve Onunla Birlikte Yola Çıkması 21 beyit
- 066 بخش ۶۶ - قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شودHüthüt ve Süleyman Kıssası, Kaza Geldiğinde Aydın Gözlerin Nasıl Kapanacağını Beyan Etmek 19 beyit
- 067 بخش ۶۷ - طعنهٔ زاغ در دعوی هدهدKarganın Hüthütün İddiasına Alay Etmesi 6 beyit
- 068 بخش ۶۸ - جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ راHüthütün Karganın Alayına Cevap Vermesi 7 beyit
- 069 بخش ۶۹ - قصهٔ آدم علیهالسلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویلHz. Adem Aleyhisselam Kıssası ve Kazanın Onun Gözünü Açık Nehiy ve Tevili Terkten Kör Etmesi 29 beyit
- 070 بخش ۷۰ - پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسیدTavşanın Aslan Kuyunun Yanına Yaklaşınca Geri Çekilmesi 34 beyit
- 071 بخش ۷۱ - پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوشAslan'ın Tavşandan Geri Çekilmesinin Sebebini Sorması 7 beyit
- 072 بخش ۷۲ - نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش راAslan'ın Kuyuya Bakması ve Kendi Yansımasını ve O Tavşanı Görmesi 35 beyit
- 073 بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتادTavşanın Ceylanlara Aslan'ın Kuyuya Düştüğünü Müjdelemesi 18 beyit
- 074 بخش ۷۴ - جمع شدن نخچیران گرد خرگوش و ثنا گفتن او راCeylanların Tavşanın Etrafında Toplanması ve Onu Övmesi 12 beyit
- 075 بخش ۷۵ - پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشویدTavşanın Ceylanlara Bu Duruma Sevinmeyin Diye Nasihat Vermesi 4 beyit
- 076 بخش ۷۶ - تفسیر رجعنا من الجهاد الاصغر الیالجهاد الاکبرKüçük Cihattan Büyük Cihada Döndük Yorumu 17 beyit
- 077 بخش ۷۷ - آمدن رسول روم تا امیرالمؤمنین عمر رضیالله عنه و دیدن او کرامات عمر را رضیالله عنهRum Elçisinin Müminlerin Emiri Ömer Radiyallahu Anh'a Gelmesi ve Ömer'in Kerametlerini Görmesi 25 beyit
- 078 بخش ۷۸ - یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر را رضیالله عنه خفته به زیر درختRum Elçisinin Müminlerin Emiri Ömer Radiyallahu Anh'ı Ağaç Altında Uyurken Bulması 31 beyit
- 079 بخش ۷۹ - سوال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عمر رضیالله عنهRum Elçisinin Müminlerin Emiri Ömer Radiyallahu Anh'dan Soru Sorması 34 beyit
- 080 بخش ۸۰ - اضافت کردن آدم علیهالسلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنیAdem Aleyhisselam'ın O Zilleti Kendine Yüklemesi, Rabbimiz Biz Nefsimize Zulmettik Demesi ve İblis'in Günahını Yüce Allah'a Yüklemesi, Beni Azdırdığın İçin Demesi 29 beyit
- 081 بخش ۸۱ - تفسیر و هو معکم اینما کنتمNerede Olursanız Olun O Sizinle Birlikte Yorumu 6 beyit
- 082 بخش ۸۲ - سؤال کردن رسول روم از عمر رضیالله عنه از سبب ابتلای ارواح با این آب و گل جسمRum Elçisinin Ömer Radiyallahu Anh'a Ruhların Bu Su ve Çamur Bedenle İmtihan Olmasının Sebebini Sorması 14 beyit
- 083 بخش ۸۳ - در معنی آنک من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوفKim Allah İle Oturmak İsterse Tasavvuf Ehli İle Otursun Anlamı Üzerine 18 beyit
- 084 بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارتTüccarın Hikayesi ki Kafesteki Papağanı, Ticarete Giderken Hindistan Papağanlarına Haber Gönderdi 28 beyit
- 085 بخش ۸۵ - صفت اجنحهٔ طیور عقول الهیİlahi Akılların Kuşlarının Kanatlarının Nitelikleri 12 beyit
- 086 بخش ۸۶ - دیدن خواجه طوطیان هندوستان را در دشت و پیغام رسانیدن از آن طوطیTüccarın Hindistan Papağanlarını Ovada Görmesi ve O Papağandan Haber Ulaştırması 16 beyit
- 087 بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون میخور که صاحبدل اگر زهری خورد آن انگبین باشدFeridüddin Attar Kuddisesirruhu'nun Sözünün Yorumu: Ey Gafil Sen Nefis Sahibisin, Toprak Kan İçinde Yaşa ki Gönül Ehli Zehir İçse O Bal Olur 12 beyit
- 088 بخش ۸۸ - تعظیم ساحران مر موسی را علیهالسلام کی چه میفرمایی اول تو اندازی عصاSihirbazların Musa'yı Aleyhisselam'ı Yüceltmesi ki Ne Emredersin Önce Sen Mi Atarsın Asayı 34 beyit
- 089 بخش ۸۹ - باز گفتن بازرگان با طوطی آنچ دید از طوطیان هندوستانTüccarın Papağana Hindistan Papağanlarından Gördüklerini Tekrar Anlatması 42 beyit
- 090 بخش ۹۰ - شنیدن آن طوطی حرکت آن طوطیان و مردن آن طوطی در قفص و نوحهٔ خواجه بر ویO Papağanın O Papağanların Hareketini Duyması ve O Papağanın Kafeste Ölmesi ve Tüccarın Ona Ağıt Yakması 72 beyit
- 091 بخش ۹۱ - تفسیر قول حکیم: به هرچ از راه وا مانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان، به هرچ از دوست دور افتی، چه زشت آن نقش و چه زیبا، در معنی قوله علیهالسلام ان سعدا لغیور و انا اغیر من سعد و الله اغیر منی و من غیر ته حرم الفواحش ما ظهر منها و ما بطنHakim'in Sözünün Yorumu: Her Ne Seni Yoldan Alıkoyarsa, O Söz Küfür Olsun Veya İman, Her Ne Seni Dosttan Uzaklaştırırsa, O Şekil Çirkin Olsun Veya Güzel. Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Sözünün Anlamı: 'Şüphesiz Sa'd Kıskançtır, Ben Sa'd'dan Daha Kıskancım, Allah Benden Daha Kıskançtır ve Kıskançlığından Dolayı Fuhşiyatı, Açık ve Gizlisini Haram Kıldı.' 51 beyit
- 092 بخش ۹۲ - رجوع به حکایت خواجهٔ تاجرTüccar Efendinin Hikayesine Geri Dönüş 11 beyit
- 093 بخش ۹۳ - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مردهTüccarın Papağanı Kafesten Dışarı Atması ve Ölü Papağanın Uçması 20 beyit
- 094 بخش ۹۴ - وداع کردن طوطی خواجه را و پریدنPapağanın Tüccarla Vedalaşması ve Uçması 4 beyit
- 095 بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدنHalkı Yüceltmenin ve Parmağınla İşaret Edilmenin Zararı 29 beyit
- 096 بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کانAllah Ne Dilerse O Olur Yorumu 35 beyit
- 097 بخش ۹۷ - داستان پیر چنگی کی در عهد عمر رضی الله عنه از بهر خدا روز بینوایی چنگ زد میان گورستانHz. Ömer Radiyallahu Anh Döneminde Bir Mezarlıkta Allah Rızası İçin Çeng Çalan İhtiyar Çengicinin Hikayesi 38 beyit
- 098 بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لهاŞüphesiz Rabbinizin Ömrünüzün Günlerinde Lütuf Rüzgarları Vardır, Dikkat Edin Onlara Maruz Kalın Hadisinin Açıklaması 62 beyit
- 099 بخش ۹۹ - قصهٔ سوال کردن عایشه رضی الله عنها از مصطفی صلیالله علیه و سلم کی امروز باران بارید چون تو سوی گورستان رفتی جامههای تو چون تر نیستHz. Ayşe Radiyallahu Anha'nın Hz. Muhammed Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e Soru Sorması: Bugün Yağmur Yağdı, Sen Mezarlığa Gittiğinde Elbiselerin Neden Islak Değil? 23 beyit
- 100 بخش ۱۰۰ - تفسیر بیت حکیم سنائی رضی الله عنه «آسمانهاست در ولایتِ جان، کارفرمای آسمان جهان» «در ره روح پست و بالاهاست، کوههای بلند و دریاهاست»Hakim Senai Radiyallahu Anh'ın Beyitlerinin Yorumu: 'Can Mülkünde Semalar Vardır, Cihan Semasının Amiridir' 'Ruh Yolunda Aşağılar ve Yüksekler Vardır, Yüksek Dağlar ve Denizler Vardır' 11 beyit
- 101 بخش ۱۰۱ - در معنی این حدیث کی اغتنموا برد الربیع الی آخرهŞu hadisin anlamı üzerine: "Baharın serinliğini ganimet bilin…" 14 beyit
- 102 بخش ۱۰۲ - پرسیدن صدیقه رضیالله عنها از مصطفی صلیالله علیه و سلم کی سر باران امروزینه چه بودHz. Sıddıka'nın (r.a.) Hz. Mustafa'ya (s.a.v.) bugünkü yağmurun sırrını sorması 12 beyit
- 103 بخش ۱۰۳ - بقیهٔ قصهٔ پیر چنگی و بیان مخلص آنÇengi pirinin hikayesinin devamı ve hulasa beyanı 32 beyit
- 104 بخش ۱۰۴ - در خواب گفتن هاتف مر عمر را رضی الله عنه کی چندین زر از بیت المال به آن مرد ده کی در گورستان خفته استHatifin rüyada Hz. Ömer'e (r.a.) mezarlıkta yatan o adama beytülmaldan şu kadar altın vermesini söylemesi 9 beyit
- 105 بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمیبینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریحResûlullah (s.a.v.) için minber yapıldığında, cemaat çoğalıp 'Mübarek yüzünüzü vaaz esnasında göremiyoruz' dedikleri zaman, hanân direğinin inlemesi ve Resûlullah ile sahabelerin o inlemeyi işitmesi ve Hz. Mustafa'nın (s.a.v.) direkle açıkça soru-cevap etmesi 41 beyit
- 106 بخش ۱۰۶ - اظهار معجزهٔ پیغمبر صلی الله علیه و سلم به سخن آمدن سنگریزه در دست ابوجهل علیه اللعنه و گواهی دادن سنگریزه بر حقیت محمد صلی الله علیه و سلم به رسالت اوPeygamber'in (s.a.v.) mucizesinin tezahürü: Ebû Cehil'in elindeki çakıl taşının konuşması ve Muhammed'in (s.a.v.) peygamberliğinin hakikatine şahitlik etmesi 7 beyit
- 107 بخش ۱۰۷ - بقیهٔ قصهٔ مطرب و پیغام رسانیدن امیرالمؤمنین عُمَر -رضی الله عنه- به او آنچه هاتف آواز دادMütrübün hikayesinin devamı ve Müminlerin Emiri Ömer'in (r.a.) hatiften duyduğu şeyi ona ulaştırması 38 beyit
- 108 بخش ۱۰۸ - گردانیدن عمر رضی الله عنه نظر او را از مقام گریه کی هستیست به مقام استغراقÖmer'in (r.a.) onu ağlama makamından, ki bu bir varlıktır, istiğrak makamına çevirmesi 24 beyit
- 109 بخش ۱۰۹ - تفسیر دعای آن دو فرشته کی هر روز بر سر هر بازاری منادی میکنند کی اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا و بیان کردن کی آن منفق مجاهد راه حقست نی مسرف راه هواHer gün her pazarın başında münadi olan iki meleğin duasının tefsiri: "Allah'ım, her infak edene karşılık ver; Allah'ım, her cimriye helak ver" ve bu infak edenin hak yolunun mücahidi olup heva yolunun müsriflerinden olmadığını açıklaması 21 beyit
- 110 بخش ۱۱۰ - قصهٔ خلیفه کی در کرم در زمان خود از حاتم طائی گذشته بود و نظیر خود نداشتHalifenin hikayesi ki cömertlikte kendi zamanında Hâtem-i Tâî'yi geçmiş ve benzeri yoktu 8 beyit
- 111 بخش ۱۱۱ - قصهٔ اعرابی درویش و ماجرای زن با او به سبب قلت و درویشیDerviş Arabın hikayesi ve fakirlik yüzünden karısının onunla olan macerası 12 beyit
- 112 بخش ۱۱۲ - مغرور شدن مریدان محتاج به مدعیان مزور و ایشان را شیخ و محتشم و واصل پنداشتن و نقل را از نقد فرق نادانستن و بر بسته را از بر رستهMuhtaç müridlerin sahtekar iddiacılara aldanması, onları şeyh, muteber ve vasıl sanmaları, nakille nakdi ayırt edememeleri ve bağlanmışı çözülmüşten bilmemeleri 19 beyit
- 113 بخش ۱۱۳ - در بیان آنک نادر افتد کی مریدی در مدعی مزور اعتقاد بصدق ببندد کی او کسی است و بدین اعتقاد به مقامی برسد کی شیخش در خواب ندیده باشد و آب و آتش او را گزند نکند و شیخش را گزند کند ولیکن بنادر نادرNadirattan olup, bir müridin sahtekar bir iddiacıya içtenlikle inanıp onun 'bir kimse' olduğunu düşünmesi ve bu inançla öyle bir makama ulaşması ki şeyhi bunu rüyasında bile görmemiştir; ateş ve su ona zarar vermezken şeyhine zarar verir, ancak bu nadiren olur 5 beyit
- 114 بخش ۱۱۴ - صبر فرمودن اعرابی زن خود را و فضیلت صبر و فقر بیان کردن با زنArabın karısına sabrı emretmesi ve kadınla sabrın ve fakirliğin faziletini beyan etmesi 27 beyit
- 115 بخش ۱۱۵ - نصحیت کردن زن مر شوی را کی سخن افزون از قدم و از مقام خود مگو لم تقولون ما لا تفعلون کی این سخنها اگرچه راستست این مقام توکل ترا نیست و این سخن گفتن فوق مقام و معاملهٔ خود زیان دارد و کبر مقتا عند الله باشدKadının kocasına nasihat etmesi: 'Adımından ve makamından fazla söz söyleme, 'Yapmadığınız şeyi niçin söylersiniz?' diye; çünkü bu sözler doğru olsa da bu tevekkül makamı senin değil ve makamının ve muamelenin üstünde konuşmak zararlıdır ve Allah katında büyük bir buğzdur' 27 beyit
- 116 بخش ۱۱۶ - نصیحت کردن مرد مر زن را کی در فقیران به خواری منگر و در کار حق به گمان کمال نگر و طعنه مزن در فقر و فقیران به خیال و گمان بینوایی خویشتنAdamın karısına nasihat etmesi: 'Fakirlere hor bakma ve hak işine kemal zannıyla bak; kendi fakirlik ve yokluk zannınla fakirliğe ve fakirlere dil uzatma' 23 beyit
- 117 بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابهها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابههای دیگر او راستگوتر باشد و امام باشدHerkesin kendi bulunduğu yerden hareket etmesi beyanı: Herkes kendi varlık halkasından bakar. Mavi tava güneşi mavi, kırmızı kırmızı gösterir. Tavalar renklerden çıktığında beyazlaşır, diğer tüm tavalardan daha doğru sözlü olur ve imam olur 29 beyit
- 118 بخش ۱۱۸ - مراعات کردن زن شوهر را و استغفار کردن از گفتهٔ خویشKadının kocasına riayet etmesi ve söylediği sözden istiğfar etmesi 39 beyit
- 119 بخش ۱۱۹ - در بیان این خبر کی انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهلŞu haberi beyan etmekte: "Onlar akıllıyı mağlup ederler, cahil ise onları mağlup eder" 5 beyit
- 120 بخش ۱۲۰ - تسلیم کردن مرد خود را به آنچ التماس زن بود از طلب معیشت و آن اعتراضِ زن را اشارات حق دانستن. به نزد عقلِ هر داننده ای هست، که با گردنده گرداننده ای هستAdamın kendini karısının geçim talebine teslim etmesi ve kadının bu itirazını Hakk'ın işaretleri olarak bilmesi. Her akıl sahibinin nezdinde, dönenle döndüren vardır 9 beyit
- 121 بخش ۱۲۱ - در بیان آنک موسی و فرعون هر دو مسخر مشیتاند چنانک زهر و پازهر و ظلمات و نور و مناجات کردن فرعون بخلوت تا ناموس نشکندMusa ve Firavun'un zehir ve panzehir, karanlık ve nur gibi iradeye tabi olduğu ve Firavun'un namusu bozulmasın diye özelde münacatta bulunması 36 beyit
- 122 بخش ۱۲۲ - سبب حرمان اشقیا از دو جهان کی خسر الدنیا و الآخرةŞakilerin iki cihandan mahrum kalmasının sebebi: 'Dünyayı da ahireti de kaybetmiştir' 27 beyit
- 123 بخش ۱۲۳ - حقیر و بیخصم دیدن دیدههای حس صالح و ناقهٔ صالح علیهالسلام را چون خواهد کی حق لشکری را هلاک کند در نظر ایشان حقیر نماید خصمان را و اندک اگرچه غالب باشد آن خصم و یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولاSalih'in gözlerinin ve Salih'in devesinin düşmanlarını küçümsemesi, çünkü Allah bir orduyu helak etmek istediğinde düşmanlarını gözlerinde küçük gösterir, az bile olsalar düşmanlar üstün görünürler: 'Ve sizi gözlerinde küçülttü ki Allah, yapılması gereken bir işi yerine getirsin' 60 beyit
- 124 بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیانİki denizin birbirine kavuşup aralarında bir engel bulunup aşmaması ayetinin anlamı üzerine 33 beyit
- 125 بخش ۱۲۵ - در معنی آنک آنچ ولی کند مرید را نشاید گستاخی کردن و همان فعل کردن کی حلوا طبیب را زیان ندارد اما بیماران را زیان دارد و سرما و برف انگور را زیان ندارد اما غوره را زیان دارد کی در راهست کی لیغفرلک الله ما تقدم من ذنبک و ما تاخرVelinin yaptığını müridin pervasızca yapmaması ve aynı fiili işlememesi gerektiği anlamında: Helva doktora zarar vermez ama hastalara zarar verir; soğuk ve kar üzüme zarar vermez ama daha olgunlaşmamış üzüme zarar verir, ki bu yoldadır: 'Ta ki Allah, senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışlasın' 13 beyit
- 126 بخش ۱۲۶ - مخلص ماجرای عرب و جفت اوArabın ve eşinin macerasının hulâsası 27 beyit
- 127 بخش ۱۲۷ - دل نهادن عرب بر التماس دلبر خویش و سوگند خوردن کی درین تسلیم مرا حیلتی و امتحانی نیستArabın sevgilisinin dileğine gönül vermesi ve bu teslimiyette hiçbir hile ve imtihanının olmadığına yemin etmesi 41 beyit
- 128 بخش ۱۲۸ - تعیین کردن زن طریق طلب روزی کدخدای خود را و قبول کردن اوKadının kocasına rızık arama yolunu tayin etmesi ve kocanın bunu kabul etmesi 19 beyit
- 129 بخش ۱۲۹ - هدیه بردن عرب سبوی آب باران از میان بادیه سوی بغداد به امیرالمؤمنین بر پنداشت آنک آنجا هم قحط آبستArabın çöllerden topladığı yağmur suyunu Bağdat'a, Halife'ye hediye olarak götürmesi, orada da su kıtlığı olduğunu zannederek 17 beyit
- 130 بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عربArap kadınının yağmur suyunu bir kapta saklaması ve Arap'ın aşırı inancından dolayı üzerine mühür vurması 24 beyit
- 131 بخش ۱۳۱ - در بیان آنک چنانک گدا عاشق کرمست و عاشق کریم، کرمِ کریم هم عاشق گداست اگر گدا را صبر بیش بود کریم بر در او آید و اگر کریم را صبر بیش بود گدا بر در او آید اما صبر گدا کمال گداست و صبر کریم نقصان اوستDilencinin cömertliğe ve cömert olana aşık olduğu gibi, cömertin cömertliğinin de dilenciye aşık olduğu beyanı; eğer dilencinin sabrı daha çok olursa cömert onun kapısına gelir, eğer cömertin sabrı daha çok olursa dilenci onun kapısına gelir. Ancak dilencinin sabrı dilencinin kemalidir, cömertin sabrı ise onun noksanlığıdır 8 beyit
- 132 بخش ۱۳۲ - فرق میان آنک درویش است به خدا و تشنهٔ خدا و میان آنک درویش است از خدا و تشنهٔ غیرستAllah'a fakir ve Allah'a susamış olanla, Allah'tan fakir ve başkasına susamış olan arasındaki fark 22 beyit
- 133 بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او راHalife'nin nakib ve kapıcılarının Arabı ağırlamak ve hediyesini kabul etmek için öne çıkması 28 beyit
- 134 بخش ۱۳۴ - در بیان آنک عاشق دنیا بر مثال عاشق دیواریست کی بر او تاب آفتاب زند و جهد و جهاد نکرد تا فهم کند کی آن تاب و رونق از دیوار نیست از قرص آفتابست در آسمان چهارم لاجرم کلی دل بر دیوار نهاد چون پرتو آفتاب به آفتاب پیوست او محروم ماند ابدا و حیل بینهم و بین ما یشتهونDünya aşığı olanın, duvardaki güneş ışığına aşık olan kişi gibi olduğu beyanı: Bu parlaklık ve güzelliğin duvardan değil, dördüncü gökteki güneşten geldiğini anlamak için çaba harcamaz. Bu yüzden tüm gönlünü duvara verir. Güneşin ışığı güneşe kavuştuğunda o ebediyen mahrum kalır ve 'onlarla arzu ettikleri şey arasına bir engel konur' 4 beyit
- 135 بخش ۱۳۵ - مثل عرب اذا زنیت فازن بالحرة و اذا سرقت فاسرق الدرةArabın misali: 'Zina edersen hür kadınla zina et, çalarsan inci çal' 10 beyit
- 136 بخش ۱۳۶ - سپردن عرب هدیه را یعنی سبو را به غلامان خلیفهArabın hediyeyi, yani kabı halifenin kölelerine teslim etmesi 20 beyit
- 137 بخش ۱۳۷ - حکایت ماجرای نحوی و کشتیبانNahvi ve gemici hikayesi 18 beyit
- 138 بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبوHalife'nin hediyeyi kabul etmesi ve o hediyeden ve o kaptan son derece müstağni olarak ihsan buyurması 81 beyit
- 139 بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت ویPir'in ve ona itaat etmenin vasfı üzerine 25 beyit
- 140 بخش ۱۴۰ - وصیت کردن رسول صلی الله علیه و سلم مر علی را کرم الله وجهه کی چون هر کسی به نوع طاعتی تقرب جوید به حق، تو تقرب جوی به صحبت عاقل و بندهٔ خاص تا ازیشان همه پیشقدمتر باشیResûlullah'ın (s.a.v.) Hz. Ali'ye (k.v.) nasihati: 'Herkes bir çeşit ibadetle Hakk'a yaklaşırken, sen akıllı ve özel bir kulun sohbetiyle yaklaş ki herkesten önde olasın' 22 beyit
- 141 بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانهگاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزنKazvinli'nin aslan suretinin omuzuna dövme yapması ve iğne acısı yüzünden pişman olması 32 beyit
- 142 بخش ۱۴۲ - رفتن گرگ و روباه در خدمت شیر به شکارKurt ve tilkinin av için aslanın hizmetine girmesi 29 beyit
- 143 بخش ۱۴۳ - امتحان کردن شیر گرگ را و گفتن کی پیش آی ای گرگ بخش کن صیدها را میان ماAslanın kurdu imtihan etmesi ve 'Ey kurt, gel avları aramızda bölüş' demesi 14 beyit
- 144 بخش ۱۴۴ - قصه آنکس کی در یاری بکوفت از درون گفت کیست آن گفت منم گفت چون تو توی در نمیگشایم هیچ کس را از یاران نمیشناسم کی او من باشد بروBirinin kapıyı çalması ve içeriden 'Kim o?' denilmesi, 'Benim' cevabına karşılık 'Sen sen olduğun sürece kapıyı açmam, dostlarımdan 'benim' diyen kimseyi tanımıyorum, git' denilmesi hikayesi 46 beyit
- 145 بخش ۱۴۵ - ادب کردن شیر گرگ را کی در قسمت بیادبی کرده بودAslanın, bölüştürmede edepsizlik yapan kurdu terbiye etmesi 22 beyit
- 146 بخش ۱۴۶ - تهدید کردن نوح علیهالسلام مر قوم را کی با من مپیچید کی من روپوشم با خدای میپیچید در میان این بحقیقت ای مخذولانNuh (a.s.) kavmini tehdit ederek: 'Benimle uğraşmayın, ben bir perdenim, siz Allah'la uğraşıyorsunuz, ey zavallılar, bunun hakikati ortadadır' 26 beyit
- 147 بخش ۱۴۷ - نشاندن پادشاه، صوفیانِ عارف را پیش روی خویش تا چشمشان بدیشان روشن شودPadişahın arif sufileri önüne oturtması ki gözleri onlarla aydınlansın 7 beyit
- 148 بخش ۱۴۸ - آمدن مهمان پیش یوسف علیهالسلام و تقاضا کردن یوسف علیهالسلام ازو تحفه و ارمغانHz. Yusuf'a (a.s.) bir misafir gelmesi ve Hz. Yusuf'un ondan hediye istemesi 35 beyit
- 149 بخش ۱۴۹ - گفتن مهمان یوسف علیهالسلام کی آینهای آوردمت کی تا هر باری کی در وی نگری روی خوب خویش را بینی مرا یاد کنیHz. Yusuf'un misafirinin 'Sana bir ayna getirdim ki her baktığında güzel yüzünü görerek beni hatırlayasın' demesi 36 beyit
- 150 بخش ۱۵۰ - مرتد شدن کاتب وحی به سبب آنک پرتو وحی برو زد آن آیت را پیش از پیغامبر صلی الله علیه و سلم بخواند گفت پس من هم محل وحیمVahy katibinin, vahiy nurunun kendisine çarpmasıyla o ayeti Peygamber'den (s.a.v.) önce okuması ve 'O halde ben de vahiy mahalliyim' demesi üzerine mürted olması 70 beyit
- 151 بخش ۱۵۱ - دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار دادهاند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای اوBel'am bin Baura'nın, Musa ve kavmini kuşattıkları bu şehirden isteksiz geri döndürmesi için dua etmesi ve duasının kabul olması 23 beyit
- 152 بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادنHarut ve Marut'un kendi masumiyetlerine güvenmeleri ve dünya ehlinin emiri olmak istemeleri ve fitneye düşmeleri 24 beyit
- 153 بخش ۱۵۳ - باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابلHarut ve Marut'un hikayesinin devamı ve onların dünya üzerindeki Babil kuyusunda cezalandırılması 16 beyit
- 154 بخش ۱۵۴ - به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویشSağırın hasta komşusunu ziyarete gitmesi 36 beyit
- 155 بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بودNasın karşısında ilk kıyası getiren İblis idi 30 beyit
- 156 بخش ۱۵۶ - در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلانKendi halini ve sarhoşluğunu cahillerden gizlemek gerektiği beyanı üzerine 41 beyit
- 157 بخش ۱۵۷ - قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورتگریRûmîlerin ve Çinlilerin resim ve tasvir sanatında tartışması hikayesi 33 beyit
- 158 بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول اللهPeygamber'in (s.a.v.) Zeyd'e 'Bugün nasılsın, nasıl kalktın?' diye sorması ve Zeyd'in 'Ya Resûlallah, mümin olarak sabahladım' diye cevap vermesi 84 beyit
- 159 بخش ۱۵۹ - متهم کردن غلامان و خواجهتاشان مر لقمان را کی آن میوههای ترونده را که میآوردیم او خورده استKölelerin ve hadımların Lokman'ı, getirdikleri taze meyveleri kendisinin yediğiyle itham etmeleri 24 beyit
- 160 بخش ۱۶۰ - بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلمZeyd'in Resûlullah'a (s.a.v.) cevabının devamı 48 beyit
- 161 بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاشتر ازین مگو و متابعت نگهدارPeygamber'in (s.a.v.) Zeyd'e 'Bu sırrı bundan daha fazla açıklama ve itaati koru' demesi 12 beyit
- 162 بخش ۱۶۲ - رجوع به حکایت زیدZeyd hikayesine dönüş 39 beyit
- 163 بخش ۱۶۳ - آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنهHz. Ömer (r.a.) döneminde şehirde çıkan yangın 14 beyit
- 164 بخش ۱۶۴ - خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دستDüşmanın Müminlerin Emiri Hz. Ali'nin (k.v.) yüzüne tükürmesi ve Hz. Ali'nin kılıcı elinden atması 52 beyit
- 165 بخش ۱۶۵ - سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختیO kafirin Hz. Ali'ye (k.v.) 'Benim gibi birine galebe çaldın, kılıcı neden elinden attın?' diye sorması 15 beyit
- 166 بخش ۱۶۶ - جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالتMüminlerin Emiri'nin o durumda kılıcı elinden atmasının sebebini açıklaması 57 beyit
- 167 بخش ۱۶۷ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردمPeygamber'in (s.a.v.) Müminlerin Emiri Hz. Ali'nin (k.v.) rikabdarına kulağına 'Ali'nin katili sen olacaksın, haberin olsun' demesi 49 beyit
- 168 بخش ۱۶۸ - تعجب کردن آدم علیهالسلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردنAdem'in (a.s.) melun İblis'in sapkınlığına şaşması ve hayrete düşmesi 31 beyit
- 169 بخش ۱۶۹ - بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویشHz. Ali (k.v.) hikayesine geri dönüş ve kendi kan düşmanına müsamaha göstermesi 14 beyit
- 170 بخش ۱۷۰ - افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهانRikabdarın her seferinde Müminlerin Emiri Hz. Ali'nin (k.v.) önüne düşüp 'Ey Müminlerin Emiri, beni öldür ve beni bu kazadan kurtar' demesi 10 beyit
- 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بودHz. Mustafa'nın (s.a.v.) Mekke'yi ve diğer yerleri fethetmek istemesinin dünya malı sevgisi yüzünden olmadığını, 'Dünya bir leştir' buyurduğu gibi, Allah'ın emriyle olduğunu açıklaması 27 beyit
- 172 بخش ۱۷۲ - گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شدMüminlerin Emiri Hz. Ali'nin (k.v.) arkadaşına 'Yüzüme tükürdüğün zaman nefsim hareket etti ve amelin ihlası kalmadı, seni öldürmeme engel olan o oldu' demesi 29 beyit