M1:1996 — مصطفی بی‌خویش شد زان خوب صوت / شد نمازش از شب تعریس فوت

鲁米在此重新诠释了伊斯兰圣训中一则著名的事件，即“歇宿之夜”（Laylat al-Ta'ris），当晚先知及其同伴因旅途劳顿而沉睡，错过了晨祷（Fajr）。在传统的解读中，这显示了先知的凡人属性。然而，鲁米将其转化为一个深刻的苏菲寓言。

在此，先知的“沉睡”并非源于疲惫，而是源于聆听毕拉勒（Bilal）那“美妙的声音”（خوب صوت）后进入的“忘我”（بی‌خویش）状态。这声音被鲁米描绘为神圣气息的直接体现，是灵魂的真正食粮。因此，错过礼拜（نماز）这一外在宗教仪式，是因为他完全沉浸在了仪式所指向的终极实在之中。这种“错过”（فوت）实际上是一种灵性上的“获得”。

鲁米借此阐明一个核心的苏菲观点：宗教仪轨是通往神圣临在的途径，但若能直接体验到那份临在，外在形式便可暂时悬置。先知的“忘我”状态，是一种比按时礼拜更为深刻的敬拜形式。他不是没有履行义务，而是被义务的本源全然淹没了。

مولانا در اینجا به روایتی مشهور به «لیلة التعریس» اشاره می‌کند. در این واقعه، پیامبر و یارانش در بازگشت از سفری، شب‌هنگام برای استراحت توقف می‌کنند و به دلیل خستگی زیاد، همگی به خوابی عمیق فرو می‌روند و نماز صبح‌شان قضا می‌شود. مولانا این خواب را نه یک خواب عادی از سر خستگی، بلکه نتیجه‌ی یک بی‌خویشی و جذبه‌ی روحانی عمیق می‌داند.

در ابیات قبل، مولانا از ندای «ارحنا یا بلال» (ای بلال، ما را آسوده کن) یاد می‌کند و صدای اذان بلال را نمادی از یک «صوت خوش» و نفخه‌ی الهی می‌داند که روح را به پرواز درمی‌آورد و از خود بی‌خود می‌کند. در این بیت، اوج این بی‌خویشی را در وجود خود پیامبر نشان می‌دهد. این خواب عمیق و از دست رفتن نماز، از دید مولانا، نه یک غفلت، بلکه نشانه‌ی استغراق کامل در عالم معنا و فنا شدن در برابر تجلی حق است. این حالت «بی‌خویشی» از نظر او برتر از صورت و ظاهر عبادتی همچون نماز است، چرا که جان عبادت، همین اتصال و فناست.