M1:2178 — گفت حق فرمود ما را بنده‌ایست / صافی و شایسته و فرخنده‌ایست

این بیت لحظه‌ی تردید و کشمکش درونی خلیفه، عمر، را به تصویر می‌کشد. او از سوی صدایی غیبی (هاتف) مأمور شده تا «بنده‌ای خاص» و «محترم» خداوند را در گورستان بیابد و به او کمک مالی کند. اما در آنجا تنها یک نوازنده‌ی پیر و ظاهراً گناهکار را می‌بیند. عمر دوباره و دوباره گورستان را می‌گردد، چون نمی‌تواند باور کند که این پیر چنگی همان بنده‌ی برگزیده‌ی خدا باشد.

در این بیت، عمر با یادآوری دقیق کلمات هاتف، شکاف میان تصور خود از یک ولیّ خدا و واقعیتی که پیش رو دارد را برجسته می‌کند. اوصافی چون «صافی» (پاک و بی‌آلایش)، «شایسته» (لایق) و «فرخنده» (مبارک و خوش‌یمن) به هیچ وجه با ظاهر و شغل آن پیرمرد مطابقت ندارد. این تضاد، مقدمه‌ای است برای درسی بزرگ‌تر که مولانا قصد بیان آن را دارد: ارزش حقیقی انسان‌ها در باطن آنهاست، نه در ظاهر، شغل یا قضاوت دیگران. عمر در آستانه‌ی کشفی بزرگ قرار دارد و درمی‌یابد که دل‌های روشن می‌توانند در تاریکی ظاهری پنهان باشند.