M1:27 — با لبِ دمسازِ خود گر جفتمی / همچو نی من گفتنی‌ها گفتمی

Ovaj bejt iz Mesnevije predstavlja duboki ključ za razumijevanje svirale (nej) i samog Mevlaninog pjesničkog glasa. Ovdje Mevlana izričito potvrđuje da se 'svirala' iz prvog stiha Mesnevije ("Slušaj ovu sviralu kako se žali") odnosi na njega samog. 'Ova svirala', kaže on, 'sam ja, Mevlana, i kada bih postigao savršeno spajanje s usnom svog Sazvučnika, tada bih mogao iskazati sve što se reći ima' u potpunosti.

Izraz 'Sazvučnik' (demsāz) ovdje je izuzetno rječit, jer istovremeno znači i 'saputnik i prijatelj' i 'onaj koji stvara i udiše dah'. Taj Sazvučnik je, nedvosmisleno, Bog, Koji, poput svirača, udiše dah postojanja i nadahnuća u Mevlanu. Mevlana sebe vidi kao sviralu čiji zvuk nastaje iz daha Sazvučnika. On ovdje izražava čežnju za čistim, neposrednim sjedinjenjem – sjedinjenjem u kojem se granica između Onoga Koji udiše i onoga u što se udiše, briše koliko god je to moguće.

Značajno je da Mevlana, uprkos ogromnom djelu od 60.000 stihova Mesnevije i obilju gazela u Divanu Šemsa, i dalje govori da postoje 'stvari koje treba reći', a koje bi bile izrečene tek potpunijim sjedinjenjem. To ukazuje na beskrajnost božanskog znanja i urođena ograničenja ljudskog jezika i kapaciteta, čak i za duhovnog velikana Mevlaninog ranga. On nas uči da uvijek postoje istine koje nadilaze ono što je izgovoreno.

Metafora svirale ovdje ponovo pokazuje svoju snagu. Svirala je prazna posuda iz koje melodičan zvuk izlazi samo uz dah svirača. Mevlana sebe smatra takvom posudom – onom koja bi, savršeno sparena s božanskim dahom, proizvela potpuniji i rječitiji zvuk istine. Ovo nije apsolutna pasivnost, već potpuna prijemčivost i spremnost za prenošenje. Ovaj stih izražava težnju za savršenim skladom između posude i Onoga Koji udiše dah.

Este verso do Masnavi oferece uma chave interpretativa profunda para compreender a figura do ney (a flauta de cana) e a própria voz poética de Rumi. Aqui, Rumi afirma explicitamente que o ney, mencionado no verso de abertura do Masnavi («Escuta este ney como se queixa»), se refere a si mesmo. Este ney, diz ele, sou eu, e se eu conseguisse um «acasalamento» perfeito com o «lábio do meu Harmonizador», então seria capaz de articular «tudo o que há para ser dito» na sua totalidade.

O termo damsāz (Harmonizador) é uma expressão eloquente, que significa tanto «companheiro e amigo» como «aquele que cria e sopra o sopro». Este Harmonizador é, inequivocamente, Deus, que, como um flautista, sopra o sopro da existência e da inspiração em Rumi. Rumi vê-se como o instrumento cuja melodia emana do sopro do Harmonizador. Ele expressa aqui um anseio por uma união pura e imediata — uma união na qual a fronteira entre Aquele que sopra e o instrumento através do qual se sopra é, tanto quanto possível, dissolvida.

É notável que Rumi, apesar da vasta produção de 60.000 versos no Masnavi e dos abundantes ghazals do Divan-e Shams, ainda sugira que há «coisas para dizer» que só seriam articuladas com uma união mais completa. Isto aponta para a natureza ilimitada do conhecimento divino e para as limitações inerentes à linguagem e à capacidade humana, mesmo para um místico da estatura de Rumi. Ele ensina-nos que existem sempre verdades que transcendem o que foi proferido.

A metáfora do ney demonstra mais uma vez o seu poder. O ney é um recipiente vazio do qual emerge um som melodioso apenas com o sopro do flautista. Rumi vê-se como um tal recipiente — um que, se perfeitamente acoplado ao sopro divino, produziria um som da verdade mais completo e eloquente. Este verso, em última análise, expande e completa o significado do verso inicial do Masnavi. Rumi considera-se um narrador, não alguém que se queixa. E este verso diz-nos o quanto mais ele poderia narrar se essa união fosse mais perfeita. Não se trata de uma queixa, mas de uma descrição da sua condição espiritual e de um anseio ardente pela perfeição da expressão.

Ce distique du Masnavi est une clé d'interprétation essentielle pour comprendre la métaphore du roseau (ney) et la voix poétique de Rûmî. Ici, Rûmî affirme explicitement que le « roseau » du premier vers du Masnavi (« Écoute ce roseau qui se lamente ») le désigne lui-même. « Ce roseau, dit-il, c'est moi, et si je parvenais à une “union” parfaite avec les “lèvres de mon Harmonieux Compagnon”, alors je pourrais exprimer “tout ce qui doit être dit” dans sa totalité. »

L'expression « Harmonieux Compagnon » (damsâz) est particulièrement éloquente, signifiant à la fois « compagnon et ami » et « celui qui crée et insuffle le souffle ». Ce Compagnon est sans équivoque Dieu qui, tel un joueur de flûte, insuffle le souffle de l'existence et de l'inspiration en Rûmî. Le poète se voit comme l'instrument dont le son naît du souffle de son Ami. Il exprime ici le désir d'une union pure et immédiate, où la frontière entre Celui qui souffle et celui en qui l'on souffle s'estompe autant que possible.

Il est remarquable que Rûmî, malgré les 60 000 vers du Masnavi et l'abondance des poèmes du Divân-e Shams, suggère qu'il reste encore des « choses à dire » qui ne pourraient être formulées que dans une union plus complète. Cela révèle la nature infinie de la connaissance divine et les limites inhérentes au langage et à la capacité humaine, même pour un mystique de sa stature. Il nous enseigne qu'il existe toujours des vérités qui transcendent ce qui a été dit.

La métaphore du roseau démontre une fois de plus sa puissance. Le roseau est un réceptacle vide d'où n'émerge un son mélodieux que par le souffle du musicien. Rûmî se considère comme un tel réceptacle, qui, s'il était parfaitement accordé au souffle divin, produirait un son de vérité plus complet et plus éloquent. Il ne s'agit pas d'une passivité absolue, mais d'une réceptivité et d'une disponibilité totales à la transmission. Ce vers exprime l'aspiration à une harmonie parfaite entre le réceptacle et Celui qui souffle.

En réalité, ce vers prolonge et achève le sens de « Écoute ce roseau qui se lamente ». Rûmî se voit comme un narrateur, non comme quelqu'un qui se plaint. Et ce distique nous dit combien plus il pourrait raconter si cette union était plus parfaite. Ce n'est pas un grief, mais la description d'un état spirituel et d'un ardent désir d'atteindre la perfection de l'expression.

Этот стих из «Маснави» — ключ к глубокому пониманию образа флейты-нея и поэтического голоса самого Руми. Здесь Руми прямо говорит, что «ней» из первого бейта поэмы («Слушай, как жалуется этот ней») — это он сам. «Этот ней, — утверждает он, — это я, Маулана, и если бы я достиг совершенного „сопряжения“ с „устами моего Вдохновителя“, тогда я смог бы высказать „все, что должно быть сказано“ во всей полноте».

Слово «дамсаз» (دمساز) здесь — красноречивое выражение, означающее одновременно и «товарищ», «друг», и «тот, кто творит дыхание», «вдыхающий». Этот Вдохновитель, без сомнения, — Бог, который, подобно флейтисту, вдыхает дыхание бытия и вдохновения в Руми. Руми видит себя флейтой, чей звук рождается от дыхания Вдохновителя. Он выражает тоску по чистому, непосредственному единению — союзу, в котором граница между Вдыхающим и тем, во что вдыхают, стирается настолько, насколько это возможно.

Поразительно, что Руми, несмотря на шестьдесят тысяч бейтов «Маснави» и бесчисленные газели «Дивана Шамса», все же говорит, что есть «то, что должно быть сказано», и это было бы высказано лишь при более полном единении. Это указывает на безграничность божественного знания и на врожденные ограничения человеческого языка и возможностей, даже для мистика такого уровня, как Руми. Он учит нас, что всегда существуют истины, превосходящие все сказанное.

Метафора флейты-нея вновь являет свою силу. Ней — это пустой сосуд, из которого мелодичный звук рождается лишь от дыхания музыканта. Руми видит себя таким же сосудом, который, будучи в совершенстве сопряжен с божественным дыханием, издал бы более полный и ясный звук истины. В конечном счете, этот бейт продолжает и завершает смысл слов «Слушай, как жалуется этот ней». Руми считает себя рассказчиком, а не жалобщиком. И этот стих говорит, о сколь большем он мог бы поведать, если бы это сопряжение было более совершенным. Это не жалоба, а описание духовной ступени и страстное стремление к совершенству выражения.

這節詩是理解魯米詩中「蘆笛」（ney）意象與他個人詩歌聲音的一把深刻鑰匙。魯米在此明確指出，《瑪斯納維》開篇詩（「君請聽，蘆笛正在訴說」）中的「蘆笛」即是指他自己。他申明：「這蘆笛便是我，魯米。若我能與『知音的唇』達到圓滿的『相合』，那麼我便能將『一切當說的話』完整地表達出來。」

「知音」（دمساز, dam-sāz）一詞在此用得極為精妙，既有「同伴、朋友」之意，也指「那創造並吹送氣息者」。這位知音無疑便是神，祂如同吹笛人，將存在與靈感的氣息吹入魯米的生命之中。魯米視自己為蘆笛，其樂音源於知音的吹息。他在此表達了對一種純粹、無中介的合一的嚮往——在這種合一中，吹息者與被吹奏的樂器之間的界線將盡可能地消融。

值得注意的是，儘管魯米已創作了《瑪斯納維》六萬詩節及大量獻給夏木思的抒情詩，他仍然暗示，尚有許多「當說的話」，唯有在更圓滿的合一中方能言明。這揭示了神聖智慧的無垠，以及人類語言和稟賦的內在局限，即使對魯米這等境界的神秘主義者亦然。他教導我們，總有真理超越已言說的一切。

蘆笛的比喻再次展現其力量。蘆笛是中空的容器，唯有吹笛人的氣息注入，方能發出悠揚的樂音。魯米視自己亦是如此的容器——一個若能與神聖之氣完美結合，便能奏出更圓滿、更清晰的真理之音的容器。這並非指絕對的被動，而是指一種全然的接納與傳達的準備。這節詩所表達的，正是此容器與吹息者之間達到完美和諧的願望。

Este dístico del Masnavi ofrece una clave interpretativa fundamental para comprender la figura de la caña (ney) y la propia voz poética de Rumi. Aquí, Rumi afirma explícitamente que la «caña» del verso inicial («Escucha esta caña cómo se lamenta») se refiere a sí mismo. «Esta caña», nos dice, «soy yo, Rumi, y si lograra unirme perfectamente al labio de mi Armonizador, entonces podría expresar todo lo que ha de ser dicho en su totalidad».

El término «Armonizador» (damsāz) es una expresión elocuente que significa tanto «compañero y amigo» como «aquel que crea e infunde el aliento». Este Armonizador es, inequívocamente, Dios, quien, como un flautista, insufla el aliento de la existencia y la inspiración en el ser de Rumi. Rumi se percibe a sí mismo como la caña cuyo sonido emana del aliento del Armonizador. Expresa aquí un anhelo de unión pura y sin intermediarios, una unión en la que la frontera entre el Soplador y el instrumento a través del cual se sopla se disuelva tanto como sea posible.

Es notable que Rumi, a pesar de la vasta producción de los 60.000 versos del Masnavi y los abundantes gazales del Diván de Shams, todavía sugiera que hay «cosas que han de ser dichas» que solo se articularían con una unión más completa. Esto apunta a la naturaleza infinita del conocimiento divino y a las limitaciones inherentes del lenguaje y la capacidad humana, incluso para un místico de la talla de Rumi. Nos enseña que siempre existen verdades que trascienden lo que se ha expresado.

La metáfora de la caña demuestra una vez más su poder. La caña es un recipiente vacío del que solo emerge un sonido melodioso con el aliento del intérprete. Rumi se ve a sí mismo como tal recipiente, uno que, si se acoplara perfectamente con el aliento divino, produciría un sonido de la verdad más completo y elocuente. Esto no implica una pasividad absoluta, sino una receptividad y disposición completas para la transmisión. Este verso expresa la aspiración a una armonía perfecta entre este recipiente y el Soplador.

这句诗是理解《玛斯纳维》开篇的“芦笛”以及鲁米本人诗歌声音的一把关键钥匙。鲁米在此明确指出，开篇第一句“君请听，芦笛正在诉说什么”中的“芦笛”，指的就是他自己。“这芦笛”，他确认道，“就是我，鲁米。如果我能与‘知音的唇’达到完美的‘相合’，那么我就能将‘该说的话’全然道尽。”

“知音”（دمساز, dam-sāz）一词在此处极为精妙，既有“同伴、朋友”之意，也指“那创造气息、吹奏气息者”。这位知音，毫无疑问就是神。祂如同一位吹笛手，将存在与灵感的气息吹入鲁米的生命。鲁米视自己为一支芦笛，其声响源于知音的气息。他在此表达了对一种纯粹、无媒介的合一的向往——在这种合一中，吹奏者与被吹奏的乐器之间的界限被最大程度地消解了。

值得注意的是，尽管鲁米已创作了《玛斯纳维》的六万诗句和《沙姆斯集》中的大量抒情诗，他仍然暗示，还有许多“该说的话”唯有在更彻底的合一中才能被言说。这揭示了神圣知识的无限性，以及人类语言和潜能的内在局限，即便对于鲁米这样境界的神秘主义者也是如此。他教导我们，永远有超越已言说之物的真理存在。

芦笛的比喻再次彰显了其力量。芦笛是一个中空的容器，只有在吹笛手的气息下才能发出悠扬的乐声。鲁米视自己为这样一个容器——一个若能与神圣气息完美结合，便能奏出更完整、更清晰的真理之声的容器。这并非指绝对的被动，而是指一种全然的接纳能力与传递准备。正如之前所强调的，“吹笛人吹入笛中的气息，是适配于芦笛的，而非适配于吹笛人。”这意味着芦笛并非完全被动，它在塑造气息的过程中也扮演着角色。这句诗所表达的，正是对这个容器与吹奏者之间完美和谐的渴望。

Dieser Vers aus dem Masnavi bietet einen tiefen interpretatorischen Schlüssel zum Verständnis der Rohrflöte (ney) und Rumis eigener dichterischer Stimme. Rumi stellt hier ausdrücklich klar, dass die „Rohrflöte“ im Eröffnungsvers des Masnavi („Horch, wie die Rohrflöte klagt“) auf ihn selbst verweist. „Diese Rohrflöte“, bekräftigt er, „bin ich, Rumi, und wenn ich die vollkommene ‚Paarung‘ mit der ‚Lippe meines Seelenfreunds‘ erreichen könnte, dann wäre ich in der Lage, ‚alles Sagbare‘ in seiner Gänze auszudrücken.“

Der Begriff „Seelenfreund“ (damsāz) ist hier ein vielschichtiger Ausdruck, der sowohl „Gefährte und Freund“ als auch „derjenige, der den Atem erschafft und einhaucht“ bedeutet. Dieser Seelenfreund ist unmissverständlich Gott, der wie ein Flötenspieler den Atem der Existenz und Inspiration in Rumi hineinbläst. Rumi sieht sich selbst als die Flöte, deren Klang aus dem Atem des Seelenfreunds entsteht. Er drückt hier eine Sehnsucht nach einer reinen, unmittelbaren Vereinigung aus – einer Vereinigung, in der die Grenze zwischen dem Blasenden und dem Instrument, durch das geblasen wird, so weit wie möglich aufgehoben wird.

Es ist bemerkenswert, dass Rumi trotz der gewaltigen Leistung von 60.000 Versen im Masnavi und der Fülle an Ghaselen im Dīvān-e Schams immer noch andeutet, es gäbe „Sagbares“, das nur bei einer noch vollständigeren Vereinigung ausgesprochen werden könnte. Dies verweist auf die Grenzenlosigkeit der göttlichen Erkenntnis und die inhärenten Beschränkungen der menschlichen Sprache und Fähigkeit, selbst für einen Mystiker von Rumis Rang. Er lehrt uns, dass es immer Wahrheiten gibt, die das Gesagte übersteigen.

Die Metapher der Rohrflöte zeigt hier erneut ihre Kraft. Die Flöte ist ein leeres Gefäß, aus dem nur durch den Atem des Spielers ein melodiöser Klang entsteht. Rumi betrachtet sich selbst als ein solches Gefäß – eines, das, wenn es vollkommen mit dem göttlichen Atem verbunden wäre, einen noch vollständigeren und beredteren Klang der Wahrheit hervorbringen würde. Dies bedeutet keine absolute Passivität, sondern vielmehr vollkommene Empfänglichkeit und Bereitschaft zur Übermittlung. Dieser Vers drückt die Sehnsucht nach vollkommener Harmonie zwischen diesem Gefäß und dem Bläser aus.

This verse is a crucial key to understanding the Masnavi. Here, Rumi explicitly identifies himself with the reed (ney) from the famous opening line. He is the instrument, and he longs for a more perfect, unmediated union with the player—the “Harmonizer” (dam-sāz).

The term dam-sāz is brilliantly chosen. It means both a close companion or confidant and, more literally, “the one who fashions the breath.” This Harmonizer is God, who breathes inspiration and existence into Rumi. The sound of the reed-flute does not belong to the reed itself, but to the one who blows through it. Rumi sees his own voice in the same way: it is a vessel for a divine breath, and he yearns for the boundary between the Blower and the instrument to dissolve entirely.

It is remarkable that after composing tens of thousands of verses, Rumi still feels there are essential truths left unspoken (“all that needs to be told”). This points to the infinite nature of divine knowledge and the inherent limits of human language, even for a mystic of his caliber. The verse is not a complaint but an expression of spiritual aspiration—a description of how much more could be revealed if the union between the human vessel and the Divine Source were absolute.

يقدم هذا البيت من المثنوي مفتاحًا تفسيريًا عميقًا لفهم الناي (الني) وصوت مولانا الشعري. هنا، يذكر مولانا صراحةً أن 'الناي' في البيت الافتتاحي للمثنوي ("استمع إلى هذا الناي كيف يشكو") يشير إليه هو نفسه. يؤكد مولانا: 'هذا الناي هو أنا، مولانا، ولو استطعتُ تحقيق 'الاقتران' الكامل بـ 'شفتيْ مُوافقِي'، لتمكنتُ حينها من التعبير عن 'كل ما يجب أن يُقال' بكامله.'

إن مصطلح 'دمساز' (الموافق/المنسجم) هو تعبير بليغ هنا، ويعني كلاً من 'الرفيق والصديق' و 'من يُنشئ وينفخ النفس'. هذا 'الدمساز' هو، بلا شك، الله، الذي، كعازف الناي، ينفخ نفس الوجود والإلهام في مولانا. يرى مولانا نفسه كالناي الذي يصدر صوته من نفس 'الدمساز'. هنا، يعبر عن شوقه لاتحاد نقي وغير وسيط—اتحاد تُزال فيه، قدر الإمكان، الحدود بين النافخ والآلة المنفوخ فيها.

من اللافت للنظر أن مولانا، على الرغم من إنتاجه الهائل الذي بلغ 60 ألف بيت في المثنوي والغزليات الوفيرة في ديوان شمس، لا يزال يشير إلى وجود 'أمور يجب أن تُقال' لم يكن ليتم التعبير عنها إلا باتحاد أكثر اكتمالاً. يشير هذا إلى الطبيعة اللامتناهية للمعرفة الإلهية والقيود المتأصلة في اللغة البشرية والقدرة الإنسانية، حتى بالنسبة لمتصوف بمكانة مولانا. إنه يعلمنا أن هناك دائمًا حقائق تتجاوز ما تم التعبير عنه.

إن استعارة الناي تظهر قوتها مرة أخرى. فالناي وعاء فارغ لا يصدر منه صوت موسيقي إلا بنفخة العازف. يرى مولانا نفسه وعاءً كهذا—وعاءً، إذا اقترن تمامًا بالنفس الإلهي، سينتج صوتًا أكثر اكتمالًا وبلاغة للحقيقة. هذا لا يتعلق بالسلبية المطلقة، بل بالاستقبالية التامة والاستعداد للنقل. وكما أكدت دائمًا، 'النفس الذي نفخه عازف الناي في الناي / يناسب الناي، لا الرجل.' وهذا يعني أن الناي ليس سلبيًا تمامًا؛ بل يلعب دورًا في تشكيل النفس. يعبر هذا البيت عن التطلع إلى الانسجام التام بين هذا الوعاء والنافخ.

في نهاية المطاف، يوسع هذا البيت ويكمل معنى "استمع إلى هذا الناي كيف يشكو"—البيت الذي يُفسر فيه الشكوى الظاهرية للناي بطبيعته الأعمق كراوٍ. يعتبر مولانا نفسه راويًا، لا شاكيًا. ويخبرنا هذا البيت كم كان بإمكانه أن يروي أكثر لو كان هذا الاقتران أكثر اكتمالًا. هذه ليست شكوى، بل وصف لمرتبة روحية وشوق حار لكمال التعبير.

این بیت یکی از مهم‌ترین کلیدهای فهم «نی» در مثنوی و زبان مولاناست. مولانا در اینجا به صراحت بیان می‌کند که «نی» در بیت آغازین مثنوی («بشنو این نی چون شکایت می‌کند») به خود او اشاره دارد. او می‌گوید که اگر به کمال «جفت‌شدن» با «لبِ دمسازِ خود» می‌رسید، آنگاه می‌توانست «گفتنی‌ها» را به طور کامل و بی‌نقص بیان کند.

«دمساز» در این بیت، تعبیری بسیار بلیغ است که هم به معنای «همراه و دوست» است و هم به معنای «آنکه دم می‌سازد و می‌دمد». این دمساز، بی‌شک، خداوند است که همچون نای‌زن، دمِ هستی و الهام را در وجود مولانا می‌دمد. مولانا خود را نی می‌بیند که آوای او از دمِ دمساز برمی‌خیزد. او در اینجا آرزوی وصالی خالص و بی‌واسطه را بیان می‌کند؛ وصالی که در آن، مرز میان دمنده و دمیده، تا آنجا که ممکن است، از میان برداشته شود.

نکتهٔ قابل تأمل این است که مولانا، با وجود سرودن شصت هزار بیت مثنوی و انبوه غزلیات شمس، هنوز هم می‌گوید «گفتنی‌ها»یی هست که در صورت وصال کامل‌تر، بیان می‌شد. این نشان‌دهندهٔ بی‌کرانگی معرفت الهی و محدودیت‌های ذاتی زبان و ظرفیت بشری است، حتی برای عارفی در مرتبهٔ مولانا. او به ما می‌آموزد که همواره حقایقی فراتر از آنچه گفته می‌شود، وجود دارد.

تمثیل نی در اینجا دوباره قدرت خود را نشان می‌دهد. نی ظرفی است تهی که تنها با دمِ نای‌زن است که آوازی موزون از آن برمی‌خیزد. مولانا نیز خود را چنین ظرفی می‌داند؛ ظرفی که اگر با دمِ الهی به کمال جفت شود، آوایی کامل‌تر و گویاتر از حقیقت خواهد داشت. این نه به معنای انفعال مطلق، بلکه به معنای قابلیت و آمادگی کامل برای دریافت و انتقال است. این بیت بیان آرزوی هماهنگی کامل این ظرف و دمنده است.

این بیت درواقع ادامه و تکمیل‌کنندهٔ معنای «بشنو این نی چون شکایت می‌کند» است؛ بیتی که در آن، ظاهرِ شکایت نی، با باطنِ حکایت‌گری او توضیح داده می‌شود. مولانا خود را راوی می‌داند، نه شاکی. و این بیت می‌گوید که او چه مقدار بیشتر می‌توانست روایت کند، اگر این جفت‌شدن کامل‌تر بود. این نه گله، که وصفِ مرتبهٔ معنوی و اشتیاق به کمالِ بیان است.