M1:2796 — رفت موسی کآتش آرد او بدست / آتشی دید او که از آتش برست

این بیت یکی از چندین تمثیلی است که مولانا برای شرح حال اعرابی بادیه‌نشین می‌آورد. آن مرد عرب برای گرفتن هدیه‌ای مادی (دینار) به درگاه خلیفه آمده بود، اما با دیدن شکوه معنوی او، هدف اصلی خود را فراموش کرد و مست دیدار شد. مولانا این دگرگونی را به داستان قرآنی حضرت موسی تشبیه می‌کند.

موسی (ع) در بیابان، برای گرم کردن خانواده‌اش به دنبال یک اخگر آتش معمولی و مادی بود. اما جستجوی او برای این نیاز کوچک، او را به کوه طور و درخت شعله‌وری رساند که در واقع تجلی خداوند بود. آتشی که او یافت، «از آتش برَست» یعنی از ماهیت سوزانندگی و نابودگری آتش‌های دنیوی آزاد بود؛ نوری بود که نمی‌سوزاند بلکه حیات می‌بخشید و راهنما بود. این آتش، نماد معرفت و حضور الهی است.

نکته‌ی اصلی مولانا این است که بسیاری از سفرهای معنوی با انگیزه‌های کوچک و حتی دنیوی آغاز می‌شوند. اما لطف الهی چنان است که سالک را از مقصود اولیه‌اش فراتر می‌برد و به او چیزی بسیار ارزشمندتر از آنچه در ابتدا می‌جست، عطا می‌کند. طلبِ «نان» به «دیدار نانبا» می‌رسد و طلب «آتش» به «تجلی الهی».