قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او را› بیت ۲۸۰۱
M1:2801 — پس ز مکتب آن یکی صدری شده / ماهگانه داده و بدری شده
M1:2801
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت مثالی است برای کسی که با نیتی کوچک شروع میکند اما به مقصدی بسیار بزرگ و ارزشمند دست مییابد؛ مانند کودکی که برای یادگیری ابتدایی به مکتب میرود اما به مقام استادی و کمال میرسد.
این بیت در ادامهٔ مجموعهای از مثالها آمده است که مولانا برای توضیح حال اعرابی بادیهنشین بیان میکند. اعرابی با هدیهای کوچک (آب چاه) به درگاه خلیفه آمده بود، اما با اکرام و پاداشی بزرگ مواجه شد. مولانا این وضعیت را به موارد مشابهی تشبیه میکند که در آنها، فرد با هدفی کوچک و دنیوی قدمی برمیدارد اما به نتیجهای معنوی و شگرف دست پیدا میکند.
در این بیت، مثال کودکی به میان میآید که با هدف یادگیری سواد و پرداخت شهریهای ناچیز (ماهگانه) به مکتب میرود. اما این تلاش کوچک، او را به مقامی والا و برجسته (صدری شدن) میرساند و وجودش همچون ماه کامل (بدر) نورانی و کامل میشود. «صدرنشین» شدن در اینجا کنایه از رسیدن به بالاترین درجات علم و معرفت است.
پیام اصلی این است که در راه معنویت، نیت خالص و قدم اول، هرچند کوچک، میتواند به نتایجی غیرمنتظره و عظیم منجر شود. همانطور که آن کودک با پرداخت شهریهای اندک به کمال رسید، سالک نیز با عبادتی ناچیز اما خالص، میتواند به وصال حق و روشنایی معنوی دست یابد.
- صدری شده
- صدرنشین شده، به مقام بالا و ارجمندی رسیده
- ماهگانه
- شهریه، دستمزد ماهانهٔ معلم
- بدری شده
- مانند بدر یا ماه کامل شده، به کمال و درخشندگی رسیده
- مکتب
- مدرسهٔ ابتدایی در قدیم، مکتبخانه
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.