M1:2817 — سایهٔ مرغی گرفته مرد سخت / مرغ حیران گشته بر شاخ درخت

این بیت در ادامه‌ی توضیح این مفهوم است که برخی تلاش‌ها در زندگی، مانند گرفتن سایه، بی‌ثمر و پوچ هستند. مولانا داستان را با مَثَل عربی «اگر دزدی می‌کنی، مروارید بدزد» آغاز می‌کند تا بگوید انسان باید همت خود را صرف اهداف والا و حقیقی کند، نه امور بی‌ارزش و مجازی.

در اینجا، مردی با تمام نیرو و جدیت («سخت») سایه‌ی یک پرنده را بر زمین گرفته و گمان می‌کند صاحب چیزی شده است. اما این کار او از دو جهت ابلهانه است: اول اینکه سایه یک امر عدمی و غیرواقعی است و ارزشی ندارد؛ دوم اینکه اصلِ آن سایه، یعنی خودِ پرنده، آزادانه بر شاخه‌ی درختی نشسته و با تعجب به این مرد «مُدَمَّغ» (احمق) نگاه می‌کند که چطور برای هیچ و پوچ چنین تقلا می‌کند.

این تصویر کنایه‌ای است به کسانی که در زندگی به دنبال ظواهر، عناوین، و امور فانی هستند و از حقیقت و اصلِ وجود، که همان معرفت حق و اتصال به مبدأ است، غافل مانده‌اند. آن «پرنده» نماد حقیقتِ دست‌نیافتنی و متعالی است و «سایه» نماد جلوه‌های مجازی و فریبنده‌ی دنیوی. تلاش برای گرفتن سایه، عمر را ضایع می‌کند و هیچ سرمایه‌ای برای انسان به ارمغان نمی‌آورد.

Этот двустишие — яркий образ из притчи о погоне за ложными целями. Руми сравнивает человека, привязанного к мирским формам и вторичным явлениям, с охотником, который пытается поймать тень птицы. Он прилагает огромные усилия, проявляет упрямство («مرد سخت» — упрямец), но всё, что он держит в руках — пустота, иллюзия.

Настоящая птица, символизирующая духовную реальность, истину или божественную сущность, сидит на ветке и с изумлением смотрит на эту бессмысленную борьбу. Она недоумевает, как можно быть настолько ослеплённым, чтобы принять тень за саму вещь. В контексте суфизма, это метафора души, которая ищет Бога не в Его сути, а в Его проявлениях в материальном мире, принимая след за источник. Руми подчёркивает, что такие усилия обречены на провал и ведут лишь к разочарованию, как сказано в предыдущих строках: «усилия напрасны, страдания бесплодны».