پڑھیے› دفتر ۱› خلیفہ کا تحفہ قبول کرنا اور اس تحفے اور اس گھڑے سے کمال بے نیازی کے ساتھ عطاء فرمانا› بیت ۲۸۷۴
M1:2874 — ای ز غیرت بر سبو سنگی زده / وان شکستت خود درستی آمده
M1:2874
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
خطاب به سالکی است که با دیدن حقیقت مطلق، از سر غیرت و عشق، وجود محدود و ناقص خود را در هم میشکند و این فنا و شکستن، در واقع رسیدن به کمال و هستی حقیقی است.
این بیت در ادامهٔ تمثیل مرد عرب و سبوی آب اوست. مولانا سبو را نماد کل عالم هستی یا وجود محدود و جزئی انسان میگیرد و آب دجله را نماد حقیقت بیکران الهی. سالکانی که چشمشان به آن دریای حقیقت باز میشود، از سر «غیرت» – یعنی تاب نیاوردنِ وجودِ غیر در محضر یار – سبوی وجود خود را میشکنند. این «شکستن» که در ظاهر نیستی و فناست، در باطن عینِ «درستی» و کمال است.
این عمل، یک شهود بیاختیار و از سر بیخودی است (چنانکه در بیت قبل آمده: «بیخودانه بر سبو سنگی زدند»). شکستن سبو، نماد رها شدن از تعینات و محدودیتهای فردی و پیوستن به کل است. این فنای عارفانه، نه نابودی، که شکوفایی و رسیدن به یکپارچگی و هستیِ حقیقی در دلِ حقیقت مطلق است. بنابراین، نیستیِ ظاهری، مقدمهٔ هستیِ واقعی است و این شکست، خود، سازندگی است.
- غیرت
- در اینجا به معنای رشک عارفانه؛ تاب نیاوردن وجود خود یا هر چیز دیگری در برابر عظمت معشوق ازلی.
- سبو
- کوزه، جام؛ در اینجا نماد وجود محدود انسانی یا کل عالمِ تعینات.
- شکستت
- شکستن تو؛ در اینجا کنایه از فنای عارفانه و از خودی رها شدن.
- درستی
- کمال، سلامت، یکپارچگی؛ در اینجا به معنای رسیدن به وجود حقیقی و کامل در پیوند با حق.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.