पढ़िए› दफ़्तर 1› खलीफा का उपहार स्वीकार करना और उस उपहार और उस घड़े से पूर्ण बेनियाज़ी के साथ दान देना› शेर 2894
M1:2894 — گر بگوید کژ، نماید راستی / ای کژی که راست را آراستی
M1:2894
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
وقتی نیت و باطن کسی پاک و صادق باشد، حتی اگر سخنانش در ظاهر کج و نادرست به نظر برسد، در حقیقت زیبا و درست جلوه میکند و به حقیقت اصلی ارزش بیشتری میبخشد.
این بیت در ادامهی توضیح حال «مرد عاشق» است. مولانا میگوید وقتی کسی از سر صدق و عشق خالص سخن میگوید، دیگر مهم نیست که ظاهر کلامش چگونه است. نیت پاک او مانند کیمیا، هر فلزی را به طلا تبدیل میکند.
مصراع اول میگوید اگر چنین عاشقی حرفی «کج» (نادرست، بیربط یا حتی از نظر دینی کفرآمیز) بزند، از دهان او «راست» (درست، حقیقی و عین صدق) شنیده میشود. این به دلیل آن است که سرچشمهی کلام او، یعنی دلش، پاک و صاف است. همانطور که در بیت قبل گفته شد، این مانند دشنامی است که از لب معشوق شنیده میشود؛ چون از معشوق است، شیرین و دلپذیر است.
مصراع دوم یک ندا و خطاب شگفتزده است: «ای کژی که راست را آراستی!». مولانا آن کجی و خطای ظاهری را تحسین میکند، زیرا همین نقص ظاهری باعث شده است که زیبایی و ارزش حقیقت و راستیِ درونی آن شخص بیشتر آشکار شود. مانند یک لکه روی صورت زیبا که توجه را بیشتر به زیبایی چهره جلب میکند، این خطای ظاهری نیز صداقت باطنی عاشق را درخشانتر میسازد. در واقع، این «کجی» نه تنها از ارزش «راستی» کم نمیکند، بلکه آن را زینت میدهد و جذابتر میکند.
- کژ
- کج، نادرست، باطل، سخن ناصواب
- نماید
- به نظر میرسد، جلوه میکند
- راستی
- درستی، حقیقت، صداقت
- آراستی
- آراستهای، زینت دادهای
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.