M1:2922 — اولا بشنو که خلق مختلف / مختلف جانند تا یا از الف

鲁米在此诗节中，从劝诫读者进行内在修行（احتما，节制思想），转向一个更宏大的主题：人性的多样性。他运用阿拉伯-波斯字母表的意象，将人类灵魂的差异比作从第一个字母“ا”（Alif，阿里夫）到最后一个字母“ی”（Yā'，雅乌）的整个序列。

这个比喻意蕴深远。字母虽然都源于同一个墨水、出自同一支笔，但形态、发音和功能各不相同。同样，人类虽同为造物主所造，但每个人的灵性品阶、内在本质和天命却迥然有别。有些人像“ا”一样，正直、单纯，是万物之始；有些人则像“ی”一样，形态曲折，处于序列的末端。这种差异是根本性的，决定了一个人如何回应真理，以及他在“最终清算之日”（روز عرض اکبر）会呈现何种面貌。

因此，这句诗不仅是对人性多样性的陈述，也是一个警示。它提醒我们，外在的相似掩盖了内在的巨大鸿沟。理解这一点，是进行有效灵性修行的前提，也是为那终将揭示一切真相的审判日做准备的关键。

مولانا در اینجا یک اصل مهم را بیان می‌کند: تنوع و تفاوت در میان انسان‌ها. او برای روشن شدن این موضوع، آدمیان را به حروف الفبا تشبیه می‌کند. همان‌طور که حروف از «الف» تا «ی» هر یک شکل، صدا و کارکردی متفاوت دارند، انسان‌ها نیز از نظر روح، استعداد و سرشت با یکدیگر فرق می‌کنند.

این تفاوت ظاهری نیست، بلکه عمقی و ذاتی است («مختلف جانند»). این بیت مقدمه‌ای است برای توضیح اینکه چرا واکنش انسان‌ها به حقایق معنوی یکسان نیست. برخی مانند گل به استقبال بهار معرفت می‌روند و برخی چون خار از آن گریزانند. در ابیات بعدی، مولانا توضیح می‌دهد که این تفاوت‌ها در روز قیامت، که روز «عرضه بزرگ» است، آشکار خواهد شد و هر کس باطن واقعی خود را نشان خواهد داد. بنابراین، شناخت این تفاوت‌های ذاتی، کلید فهم سرنوشت‌های متفاوت انسان‌هاست.